Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Εισαγωγή στο Μυκηναϊκό Πολιτισμό

    Διδάσκων : Ανδρέας Βλαχόπουλος

    Περιγραφή: Το μάθημα εξετάζει τον πολιτισμό των Μυκηναίων, των ελληνόφωνων πληθυσμών του νότιου ελλαδικού κορμού, οι οποίοι, από τον 1600 π.Χ. τουλάχιστον, και με παλαιότερα ηγεμονικά κέντρα στην Αργολίδα και τη Μεσσηνία, διαμορφώνουν σταδιακά μία ευρύτατη επικράτεια ομοιογενούς πολιτισμού. Τα μαθήματα εξετάζουν την ανάδυση αυτών των ελλαδικών ηγεμονιών και παρακολουθούν την εξάπλωσή τους στο Αιγαίο μέσα από τα κατάλοιπα των οχυρωμένων ακροπόλεων, την τοπογραφία των οικισμών, την αρχιτεκτονική των δημόσιων έργων και των ταφικών μνημείων, τις τέχνες, τη θρησκεία, το εμπόριο και τη γραφή.
    Από την περίοδο των ανασκαφών του Ε. Σλήμαν και του Χρ. Τσούντα έως την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β γραφής και τη σύγχρονη διεπιστημονική προσέγγιση παλαιών και νέων δεδομένων, η Μυκηναϊκή Αρχαιολογία αποτελεί ορόσημο της μετάβασης από την αιγαιακή προϊστορία στους πρώιμους ελληνικούς χρόνους.

    Μαθησιακοί στόχοι μαθήματος : Το μάθημα αποσκοπεί στην κατανόηση των ιστορικών και πολιτισμικών δεδομένων, τα οποία σταδιακά διαμόρφωσαν περί τα μέσα της 2ης χιλιετίας π.Χ. τον πρωιμότερο ελληνόφωνο πολιτισμό του Αιγαίου, που συμβατικά ονομάστηκε Μυκηναϊκός. Με έμφαση στις πρώτες ανασκαφές του ρομαντικού 19ου αιώνα και την επιστημολογική αποτίμηση της «ομηρικής αρχαιολογίας» που εκείνες διαμόρφωσαν, ο φοιτητής παρακολουθεί τις σύγχονες αναγνώσεις των δεδομένων του πεδίου,βασικές αρχές της μυκηναϊκής αρχιτεκτονικής, θρησκείας, διοίκησης, Γραμμικής Β γραφής και των διακοσμητικών τεχνών και ασκείται στην κριτική σύνθεση της γενικής και ειδικής βιβλιογραφίας. Δίδεται η δυνατότητα σύνθεσης εργασίας και σεμιναριακής παρουσίασής της, παρέχεται πλήθος ξενόγλωσσων πηγών (συμβατικών και ηλεκτρονικών) και ενισχύεται το στοιχείο της διεπιστημονικότητας στις σημερινές αναζητήσεις των Μυκηναϊκών σπουδών.

    Λέξεις κλειδιά: Μυκηναϊκός πολιτισμός, πολιτισμοί Αιγαίου, 2η χιλιετία π.Χ., Αργολίδα, Μεσσηνία, Βοιωτία, Λακωνία, Μυκήνες, Τίρυνθα, Πύλος, Εγκλιανός, Πυλία, Θήβα, Μυκηναϊκή Κρήτη, εμπόδιο, μυκηναϊκή θρησκεία, Γραμμική Β γραφή, μυκηναϊκά ανάκτορα, ακροπόλεις, μυκηναϊκή κεραμική, διακοσμητικές τέχνες

    • 1 - Εισαγωγικό περίγραμμα. Ιστορία της έρευνας

      Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στόχοι,περιεχόμενο, μεθοδολογία, δομή του μαθήματος. Η ιστορία της έρευνας και η βιβλιογραφία των μαθημάτων. Μυκηναϊκή γεωγραφία.

      Λέξεις κλειδιά: Ερρίκος Σλήμαν, Χρίστος Τσούντας, Όμηρος, μυκηναϊκή τοπογραφία, Μυκηνες, ιστορία των μυκηναϊκών ερευνών, διεπιστημονικότητα

    • 2 - Οι πρώτοι αιώνες του Μυκηναϊκού πολιτισμού.

      Περιγραφή θεματικής ενότηταςΗ αργολική πεδιάδα, η Μεσσηνία και η Λακωνία των πρώιμων Μυκηναϊκώνχρόνων (Υστεροελλαδική Ι-ΙΙ περίοδος). Ο ρόλος των Κυθήρων.

      Λέξεις κλειδιά: Υστεροελλαδική Ι-ΙΙ περίοδος, Αργολίδα, Άργος, Μεσσηνία, Πυλία, Λακωνία, Κύθηρα, Θήβα, Ορχομενός, Μεσοελλαδικός πολιτισμός, μινυακή κεραμική, Μέση Εποχή του Χαλκού, τύμβος, θολωτός τάφος, ταφικά έθιμα

       

    • 3 - Οι αιώνες της ακμής: Υστεροελλαδική ΙΙΙΑ-Β περίοδοι.

      Περιγραφή θεματικής ενότητας: Ανάκτορα και πόλεις, ακροπόλεις, αμυντικό δίκτυο, οδικό δίκτυο, τεχνικά έργα. Τοπογραφία Αργολίδας: Μυκήνες, Τίρυνθα, Μιδέα, Ασίνη Μεσσηνία, Λακωνία, Αττική, Βοιωτία. Η ανακτορική τέχνη της τοιχογραφίας. "Κέντρα" και "περιφέρειες" στον Μυκηναϊκό κόσμο.

      Λέξεις κλειδιά: Υστεροελλαδική ΙΙΙΑ-Β περίοδος, μυκηναϊκές ακροπόλεις, ανάκτορα, διοίκηση, αμυντικά έργα, οδικό δίκτυο, τοιχογραφίες, αίθουσα του θρόνου, διοίκηση, Αργολίδα, Μυκήνες, Τίρυνθα, Μιδέα, Γλας, Ορχομενός, Άνω Εγκλιανός, θολωτός τάφος, Ασίνη, Χετταίοι, Αίγυπτος, Κύπρος

    • 4 - Τέχνες – Θρησκεία – Γραφή

      Περιγραφή θεματικής ενότητας: Μεταλλοτεχνία, κοσμηματοτεχνία, σφραγιδογλυφία, ελεφαντουργία. Η «Μυκηναϊκή κοινή» στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Ζητήματα μυκηναϊκής κεραμικής.

      Λέξεις κλειδιά : Μυκηναϊκή τέχνη, μυκηναϊκή θρησκεία, Γραμμική Β γραφή, πινακίδα, αρχείο, μυκηναϊκή φιλολογία, κεραμική, ελεφαντουργία, λιθοτεχνία, σφραγιδογλυφία, κοσμηματοτεχνία, κτερίσματα

       

    • 5 - Υστεροελλαδική ΙΙΙΓ περίοδος. Μετανακτορική εποχή (12ος αι. π.Χ.).

      Περιγραφή θεματικής ενότητας: Η κατάλυση του ανακτορικού συστήματος. Η «μικρή μυκηναϊκή κοινή» του 12ου αι. π.Χ. Ο νησιωτικός κόσμος του Αιγαίου και του Ιονίου έως τα μέσα του 11ου αι. π.Χ.

      Λέξεις κλειδιά: Υστεροελλαδική ΙΙΙΓ περίοδος, Μετανακτορική περίοδος, περιφέρεια, νεκροταφείο, θαλαμωτός τάφος, έθιμα ταφής, πλοία, θαλάσσιοι δρόμοι, Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, Αχαϊα, Ιταλία, Κρήτη, Κύπρος, Ιόνιο, μυκηναϊκή κοινή, Υπομυκηναϊκή περίοδος, πρώτος αποικισμός

    • Βιβλιογραφία

      • Βασιλικού Ντ., Μυκηναϊκός πολιτισμός, Αθήνα 1995

       

      Βλαχόπουλος A.Γ. (επιμ.),

      • Αρχαιολογία – Νησιά του Αιγαίου (Αθήνα 2006)
      • Αρχαιολογία – Εύβοια και Στερεά Ελλάδα (Αθήνα 2008)
      • Αρχαιολογία – Πελοπόννησος (Αθήνα 2012)

       

      • Δημακοπούλου Κ. (επιμ.), Ο Μυκηναϊκός Κόσμος. Πέντε αιώνες πρώιμου Ελληνικού πολιτισμού 1600-110 π.Χ., Αθήνα 1988
      • Δημακοπούλου Κ. (επιμ.),  Τροία, Μυκήνες, Τίρυνς, Ορχομενός. Εκατό χρόνια από το θάνατο του Ερρίκου Σλήμαν, Αθήνα 1990
      • Dickinson O.T.P.K., Η προέλευση του Μυκηναϊκού πολιτισμού, Αθήνα 1992
      • Dickinson O.T.P.K., Αιγαίο - Εποχή του Χαλκού, Αθήνα 2003
      • Faure P., Η καθημερινή ζωή στη Μυκηναϊκή εποχή, Αθήνα 1987
      • Galaty M., W.A. Parkinson (επιμ.), Rethinking Mycenaean palaces II, UCLA
      • Cotsen Institute of Archaeology, Los Angeles 2007
      • Hooker J., Εισαγωγή στη Γραμμική Β γραφή, Αθήνα 1994
      • Μοuntjoy P., Mυκηναϊκή γραπτή κεραμική: οδηγός ταύτισης, Αθήνα 1998
      • Mυλωνάς Γ., Πολύχρυσοι Μυκήναι, Αθήνα 1983
      • Ruiperez M., J. Melena, Οι Μυκηναίοι Έλληνες, Αθήνα 1996
      • Rutter, J. (επιμ).: Τα μαθήματα αρ. 16, 19-22, 24-29 στον ιστότοπο των Μαθημάτων Προϊστορικού Αιγαίου του Πανεπιστημίου Dartmouth http://www.dartmouth.edu/~prehistory/aegean/
      • Treuil R., P. Darcque, J.-Cl. Poursat, G. Touchais, Οι Πολιτισμοί του Αιγαίου κατά τη Νεολιθική και την Εποχή του Χαλκού, Αθήνα, 1996
      • Τσούντας Χρ., Μυκήναι και Μυκηναίος πολιτισμός, Αθήναι 1893
      • Vermeule, E. Ελλάς, Εποχή του Χαλκού, Αθήνα 1983

       

      Φωτογραφικό υλικό