Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Η Δεύτερη Ζωή των Γλυπτών του Παρθενώνα, Βρετανία 1762-1938

    Διδάσκων : Α. Σαραφιανός

    Περιγραφή :

    Το μάθημα αυτό θα εστιάσει στη νεωτερική ιστορία  των γλυπτών του Παρθενώνα στη Βρετανία, από τα μέσα του 18ου αι. μέχρι σήμερα. Θα εξετάσουμε τις πολύπλοκες ιστορικές δυνάμεις – κοινωνικές, καλλιτεχνικές, θεωρητικές και πολιτικές – που συνέβαλαν στη μεταφορά τους από το αρχικό περιβάλλον τους στην περιφέρεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας – την Αθήνα – στο μητροπολιτικό κέντρο της ισχυρότερης αυτοκρατορίας της εποχής – το Λονδίνο. Το μάθημα θα παρουσιάσει με λεπτομέρεια την (αρνητική) έκπληξη που τα γλυπτά αρχικά προκάλεσαν, τους πολλαπλούς τρόπους με τους οποίους υπονόμευσαν υπάρχουσες προσδοκίες διαμορφωμένες κάτω από την επίδραση του νεοκλασικισμού και άλλων επίσημων μοντέλων αισθητικής πρόσληψης.

    Μαθησιακοί στόχοι μαθήματος :

    Τρεις είναι οι κύριοι στόχοι αυτού του μαθήματος.

    • πρώτον, να κατανοήσουμε τον αποφασιστικό ρόλο που οι διαδικασίες δημόσιας υποδοχής παίζουν στην ιστορία της τέχνης
    • δεύτερον, να εξετάσουμε την κομβική θέση αυτών των έργων στη νεώτερη και σύγχρονη ιστορία της Βρετανίας
    • τρίτον, να αποκτήσουμε μέσα από την ιστορικο-κριτική διερεύνηση του ζητήματος μία οξυδερκέστερη κατανόηση της τρέχουσας προσκόλλησης των Βρετανών στη συλλογή αυτή και, άρα, να διευρύνουμε τη βάση της συζήτησης που γίνεται εδώ και χρόνια σχετικά με τις ελληνικές διεκδικήσεις για την επιστροφή των γλυπτών. Στο ίδιο πλαίσο, ο απώτατος στόχος είναι να δείξουμε την εξέχουσα θέση που κατέχει η συζήτηση γύρω από τα Γλυπτά του Παρθενώνα ως προς τις σύγχρονες αναζητήσεις σχετικά με μία ιστορικά ενημερωμένη και ηθική διαχείριση της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς

    Λέξεις κλειδιά : πολιτισιτική κληρονομιά, αρχαία γλυπτική, ιστορία της τέχνης, βρετανική συλλογή

  • 1 - Εισαγωγή

    Περιγραφή θεματικής ενότητας : Η Διαφωνία γύρω από την Επιστροφή των Γλυπτών και η Συμβολή της Ιστορίας της Τέχνης στα Ζητήματα Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Μοντερνισμός και Αρχαιότητα: Τρέχουσες χρήσεις του Μνημείου και η Δημόσια Κουλτούρα. Ο Παρθενώνας και τα Γλυπτά στο Χρόνο: Μεταμορφώσεις του Μνημείου και Περιηγητές ως και τον 18ο αιώνα. Ευγενές Γούστο και Νεοκλασικιστικές Πρακτικές στη Βρετανία: Συλλογές Αρχαίας Τέχνης και Ακαδημαϊκή Αφαίρεση στον Winckelmann και τον Reynolds

    Λέξεις κλειδιά : δημόσια κουλτούρα, μουσείο Ακρόπολης, ελληνικές συλλογές

  • 2 - Ο Λόρδος Έλγιν στην Αθήνα: μία Αρχαιολογική «Πρεσβεία» που πήγε Στραβά

    Περιγραφή θεματικής ενότητας : Η Απαξιωτική Υποδοχή της Συλλογής στη Βρετανία: Συλλέκτες και Ειδήμονες (R. Payne Knight, Charles Townley, William Wilkins, Lord Aberdeen). Lord Byron v. Lord Elgin: Περιηγητές, Παρθενώνας και Ελλάδα 

    Λέξεις κλειδιά : μνημίο, αρχαιοδιφία

  • 3 - Ανατομία, Χειρουργοί, Πολεμική Ιατρική και ο Ανατομικός Ρεαλισμός των Γλυπτών (Charles Bell και Richard Lawrence)

    Περιγραφή θεματικής ενότητας : Μία Επανάσταση του Γούστου: Καλλιτέχνες, Κριτικοί της Τέχνης και η Ριζοσπαστική Υπεράσπιση των Γλυπτών (Benjamin Robert Haydon και William Hazlitt)

    Λέξεις κλειδιά : συμπαράσταση, υπερασπιστές των γλυπτών

  • 4 - Η Τελική Παραλαβή των Γλυπτών από το Βρετανικό Κράτος και τα Πρακτικά από τις Συνεδριάσεις της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής:

    Περιγραφή θεματικής ενότητας :

    Το Ζήτημα της Απόκτησης, της Τιμής και της Αγοράς της Συλλογής από το κράτος

    Η Τελική Παραλαβή των Γλυπτών από το Βρετανικό Κράτος και τα Πρακτικά από τις Συνεδριάσεις της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής:

    Το Αισθητικό Ζήτημα του Στυλ και της Συντήρησης των Έργων

    Η Τελική Αναφορά της Επιτροπής, Συμβιβασμοί, Υπολογισμοί και Εκσυγχρονιστικοί Βηματισμοί

    Λέξεις κλειδιά : συντήρηση έργων, βρετανικό μουσείο

  • 5 - Τα Γλυπτά και ο Παρθενώνας κατά τον 19ο αι. στη Μεγάλη Βρετανία: Μουσεία, η Αναγέννηση του Κλασικισμού και οι Πρώτες Συζητήσεις για την Επιστροφή

    Περιγραφή θεματικής ενότητας : Χρήσεις και Καταχρήσεις του Μνημείου στην Ελλάδα και τη Βρετανία: από τα τέλη του 19ου αι. στη Μεταπολεμική Περίοδο. Η Κατάσταση Σήμερα: Αρχαιολογία, Ιστορία της Τέχνης και η Διαχείριση του Χρόνου και της Κληρονομιάς του

    Λέξεις κλειδιά : επιστροφή των μαρμάρων του παρθενώνα

  • Βιβλιογραφία

    • Jenifer Neils, The Parthenon from Antiquity to the Present, Cambridge, 2005, 938.5 PAR
    • William St. Clair, Ο Λόρδος Έλγιν και τα Μάρμαρα, Αθήνα, 1999, 733.309 24 CLA
    • Ιωάννης Γεννάδιος, Ο Λόρδος Έλγιν και οι Προ Αυτού ανα την Ελλάδα Αρχαιολογήσαντες Επιδρομείς, 1930, 733.309 385 ΓΕΝ
    • Jacob Rothenberg, 'Descensus ad terram': the Acquisition and Reception of the Elgin Marbles, New York and London, 1977.
    • Richard Stoneman, Αναζητώντας την Κλασική Ελλάδα, Αθήνα, 1996, 914.95 SΤΟ
    • Richard Stoneman, Φιλολογικές Διαδρομές στην Ελλάδα, Αθήνα, 1998, 914.95 STO
    • Mary Beard, The Parthenon, London, 2002. 726.120 809 385 BEA (ελληνική έκδοση, εκδ. Πατάκη, Αθήνα, 2003)
    • Christopher Hitchens, Τα Ελγίνεια: Πρέπει να Επιστραφούν στην Ελλάδα;, Αθήνα, 1988, 733.309 385 HIT
    • Ian Jenkins, The Parthenon Frieze, London, 1994
    • Potts, Flesh and the Ideal, New Haven and London, 1994
    • Φανή Μαρία Τσιγκάκου, Ανακαλύπτοντας την Ελλάδα: Ζωγράφοι και Περιηγητές του 19ου αι., Αθήνα, 1981, 914.95 ΤΣΙ
    • Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Ο Παρθενώνας και η Ακτινοβολία του στα Νεώτερα Χρόνια, Αθήνα, 1994,  OVR 722.809 38 ΠΑΡ
    • William St. Clair and Robert Picken, “The Parthenon in 1687: New Sources” in Michael B. Cosmopoulos, The Parthenon and its Sculptures, Cambridge, 2004, 166-195, 733.309 385 PAR
    • John Boardman, The Parthenon and its Sculptures, London, 1985
    • Άρης Σαραφιανός, «Τέχνη και ανατομία στη Βασιλική Ακαδημία του Λονδίνου: οι πολλαπλές αναπαραστάσεις του ανθρωπίνου σώματος την εποχή της συντηρητικής αντίδρασης»
    • Μέρος Α και Β: «Ο Anthony Carlisle και η Επίσημη Ανατομία για Καλλιτέχνες: Νόηση, Αφαίρεση και Ταξινόμηση στην Υπηρεσία της Πολιτικής Πόλωσης, Ιστορία της Τέχνης», Ιστορία της Τέχνης: Ένα Περιοδικό για την Ιστορία και Θεωρία της Τέχνης, επιμέλεια Νίκος Δασκαλοθανάσης, τ. 1-2, Φθινόπωρο 2013 και Άνοιξη 2014 (εκδ. Futura, επιμ. Νίκος Δασκαλοθανάσης, 9.433)
    • Άρης Σαραφιανός, «Βέλτιστες Αποστάσεις από τα Γλυπτά του Παρθενώνα: Ιστορικές Εμπειρίες Αρχιτεκτονικής Γλυπτικής στο Μουσείο», Συλλογικός τόμος Μουσειολογία, Αρχιτεκτονική, Ιδεολογία: Το Μουσείο Ακρόπολης, επιμ. Κ. Αρβανίτης, Χ. Γυιόκα, Π. Νίτσιου, Μ. Σκαλτσά, Π. Τζώνος, Θεσσαλονίκη, Εκδ. Ζήτη, 2014 (6.039 λέξεις)