Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Ζητήματα νεοελληνικής λογοτεχνίας ΙΙ

    Διδάσκουσα:  Δρ. Νεοελληνικής Φιλολογίας, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια Δέσποινα Παπαστάθη

  • 1. Πρώτο μέρος: δεύτερη μεταπολεμική ποιητική γενιά

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στο πρώτο μέρος του μαθήματος μελετάμε τον όρο γενιά, προσδιορίζουμε τα κριτήρια ένταξης των ποιητών στη λεγόμενη δεύτερη μεταπολεμική ποιητική γενιά, συζητάμε την ενδιαφέρουσα θέση του Βύρωνα Λεοντάρη πάνω στο θέμα της νομιμότητας καταχώρησης των δημιουργών με κριτήριο τα «ληξιαρχικά» δεδομένα τους. Τέλος μας απασχολούν τα θεματικά μοτίβα που κυριαρχούν στην ποίηση της περιόδου.

    Λέξεις κλειδιά: Γενιά, μεταπολεμικότητα, περιοδολόγηση, ποιητικές τάσεις, δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος, θάνατος, χρόνος, φθορά.

  • 2. Δεύτερο μέρος: Ποιητική του πένθους στον 20ο αι.

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στο δεύτερο μέρος του μαθήματος εντάσσουμε τη συζήτηση για τη δεύτερη μεταπολεμική ποιητική γενιά στο ευρύτερο πλαίσιο της συζήτησης για την ποίηση του πένθους όπως αυτή εξελίχθηκε κατά τον 20ό αι. και συνεχίζει να ανανεώνεται κατά τον 21ο αι. Ιδιαίτερη αναφορά κάνουμε στους ποιητικούς τρόπους που υποστηρίζουν την έκφραση του πένθους μέσω της ποίησης και ιδιαίτερα στους τρόπους της ειρωνείας, της μεταφοράς και της μετωνυμίας.

    Λέξεις κλειδιά: Ελεγεία, αντι-ελεγεία, παραδοσιακή ποίηση του πένθους, μοντέρνα ποίηση του πένθους, ελεγειακή τονικότητα.

  • 3. Τρίτο μέρος: Ποιητική του πένθους στην ποίηση της Κικής Δημουλά

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στο τρίτο μέρος μας απασχολεί η ποίηση και η ποιητική της Κικής Δημουλά, η οποία συνιστά αντιπροσωπευτική περίπτωση ποίησης ελεγειακής τονικότητας κατά την εξεταζόμενη περίοδο.

    Λέξεις κλειδιά: Ελεγειακή τονικότητα, ειρωνεία, μετωνυμία, συναίσθημα, θρησκευτικός μύθος, αρχαιοελληνικός μύθος, εφήμερο σώμα, χρόνος, φθορά, θάνατος, φωτογραφίες, αγάλματα.

  • Βιβλιογραφία

    Προτεινόμενα συγγράμματα

    • Αφιέρωμα στην Κική Δημουλά, Η λέξη, τχ. 194, Οκτώβρης – Δεκέμβρης 2007, σσ. 299- 410.
    • Κωστίου Κατερίνα, Εισαγωγή στην ποιητική της ανατροπής. Σάτιρα, Ειρωνεία, Παρωδία, Χιούμορ, Νεφέλη, Αθήνα 20052.
    • Παπαγεωργίου Κώστας Γ., «Εισαγωγή. Η δεύτερη μεταπολεμική γενιά», Η ελληνική ποίηση. Ανθολογία – Γραμματολογία, Σοκόλης, Αθήνα 2002, σσ. 11-104.
    • Ramazani Jahan, Poetry of mourning. The modern elegy from Hardy to Heaney, The University of Chicago Press, Chicago and London 1994.

    Επιπλέον συνιστώμενη βιβλιογραφία και υλικό προς μελέτη

    • Αράγης Γιώργος, «Εισαγωγή», στον τόμο: Ανέστης Ευαγγέλου, Η δεύτερη μεταπολεμική γενιά (1950-1970), Ανθολογία, πρόλογος: Ανέστης Ευαγγέλου, εισαγωγή: Γιώργος Αράγης, Παρατηρητής, Θεσ/νίκη 1994, σσ. 24-57.
    • Αργυρίου Αλέξανδρος, «Σχέδιο για μια συγκριτική της μοντέρνας ελληνικής ποίησης», Διαβάζω, τχ. 22, Ιούλιος 1979, σσ. 28-52.
    • Γιακουμάκης Δημήτρης, Κάσσος Βαγγέλης, Κεφάλας Ηλίας, Χατζηβασιλείου Βαγγέλης, «Η γενιά των απόηχων (χαρτογράφηση της περιοχής των ποιητών της β΄ μεταπολεμικής γενιάς)», Νέες Τομές, τχ. 1, Άνοιξη 1985, σσ. 3-8.
    • Jankélévitch Vladimir, Η Ειρωνεία, μτφρ.: Μιχάλης Καραχάλιος, Πλέθρον, Αθήνα 1997.
    • Κάσσος Βαγγέλης, «Μια ανομολόγητη κοινότητα ποιητών (Η δεύτερη μεταπολεμική γενιά), στον τόμο Πρακτικά έκτου συμποσίου ποίησης, Νεοελληνική μεταπολεμική ποίηση (1945-1985), επιμέλεια: Σωκρ. Α. Σκαρτσής, Γνώση, Αθήνα 1987, σσ. 309-322.
    • Κρανάκη Μιμίκα, «Φαινομενολογία της ‘γενηάς’», Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, τ. 6ος, περίοδος Β΄, Χειμώνας 1953-54, σσ. 278-283.
    • Λεοντάρης Βύρων, «Η ακαταστασία της ελληνικής μεταπολεμικής ποίησης», Σημειώσεις, τχ. 24, Νοέμβριος 1984, σσ. 34-43.
    • Μπαλούμης Επαμ. Γ., «Η β΄ μεταπολεμική ποιητική γενιά. Συνιστώσες ωρίμανσης και έκφρασης», Νέες Τομές, τχ. 1, Άνοιξη 1985, σσ. 9-16.
    • Orecchioni Pierre, «Για το πρόβλημα της περιοδολόγησης στην ιστορία της λογοτεχνίας. Χρονολογίες – κλειδιά και χρονολογικές αποκλίσεις», μτφρ. Μαριάνα Δήτσα, Πολίτης, τχ. 20, 1978, σσ. 64-67.
    • Παπαστάθη Δέσποινα, Η ποίηση και η ποιητική της Κικής Δημουλά, Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2014.
    • Παπαστάθη Δέσποινα, «μέχρι νεοτέρας φωτογραφίας…: ο ρόλος της φωτογραφίας στην ποίηση της Κικής Δημουλά», Διαβάζω, τχ. 510, Σεπτέμβριος 2010, σσ. 30-34.
    • Hawkes Terence, Μεταφορά, μτφ. Γαβριήλ – Νίκος Πεντζίκης, Ερμής, Αθήνα 1993.
    • Watkin William, On mourning. Theories of loss in modern literature, Edinburgh University Press, Edinburgh 2004.

    Αφιερώματα περιοδικών στην ποίηση της Κικής Δημουλά:

    -          Διαβάζω, τχ. 435, Δεκέμβριος 2002, σσ. 93-131.

    -          Εντευκτήριο, τχ. 57, Απρίλιος – Ιούνιος 2002, σσ. 7-44.

    -          Εντευκτήριο, τχ. 83, Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2008, σσ. 11- 154.