Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Ομήρου Οδύσσεια

    Διδάσκουσα: Αναπλ. Καθ. Γερασιμούλα Σ. Ζωγράφου

  • 1. Εισαγωγή

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Πρόκειται για μία σειρά θεωρητικών εισαγωγικών μαθημάτων τα οποία αφορόύν το όνομα, την προσωπικότητα, την πατρίδα και τη χρονολόγηση του ποιητή. Αφορούν επίσης τους παράγοντες που συνετέλεσαν στη δημιουργία των επών, την ιστορικότητα τους, τον κόσμο που περιγράφουν, το θέμα της σύνθεσης (ομηρικό ζήτημα), το ύφος και την τεχνική τους. Τα μαθήματα αυτά υποστηρίζονται από τη σχετική βιβλιογραφία.

    Λέξεις κλειδιά: Όμηρος, ομηρίδες, Μυκηναϊκή εποχή, σκοτεινοί αιώνες, ομηρικό ζήτημα, λογότυποι, Τρωικός πόλεμος, νόστος Οδυσσέα.

  • 2. Οδύσσειας Α

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Γίνεται μελέτη και ανάλυση του κειμένου. Οι παραδόσεις της ενότητας εμπεριέχουν και την ακόλουθη βιβλιογραφία:

    1. Carlier, P., Όμηρος (μετ. Α. Κεφαλά),  Αθήνα 2005, σσ. 166-172, 191-195, 204-205.

    2. Finley, J., O κόσμος του Οδυσσέα (μετ. Σ. Μαρκιανός), Αθήνα 1954, σσ. 96-108 (Ο οἶκος, οι συγγενείς και η κοινότητα)

    3. Κακριδής, Ι.Θ., Το μήνυμα του Ομήρου, Αθήνα 1985, σσ. 69-72 (για σημασία επιθέτου πολύτροπος).

    4. Κlingner, F., «Oι τέσσερις πρώτες ραψωδίες της Οδύσσειας» στο Δ. Ιακώβ, Ι. Καζάζης, Α. Ρεγκάκος (επιμ.), Επιστροφή στην Οδύσσεια. Δέκα κλασικές μελέτης, Θεσσαλονίκη 1999, σσ.  190-197 (για τον προβληματισμό αναφορικά με τις συμβουλές της Αθηνάς-Μέντη).

    5. Από το New Companion to Homer, Eγχειρίδιο ηροδότειων σπουδών (εκδ.) B.B. Powell-I.Morris (μετ. Φ. Πετίκα, Μ. Σκεμπής, Μ. Μουρατίδης, επιμ. Α. Ρεγκάκος), Αθήνα 2009, τα ακόλουθα άρθρα:

    α) Adkins, A., «Η Ομηρική ηθική», σσ. 846-853

    β) Donlan, W., «H οικονομία στα ομηρικά έπη», σσ. 789-794

    γ) Raaflaub, K., «Η Ομηρική κοινωνία|», σσ. 750-782.

    6. Schadewaldt, W., «Ο πρόλογος της Οδύσσειας» στο Ιακώβ, Δ., Καζάζης, Ι., Ρεγκάκος, Α. (επιμ.), Επιστροφή στην Οδύσσεια. Δέκα κλασσικές μελέτες, Θεσσαλονίκη 1999, σσ. 218-238. 

    7. «Η οργή του Ήλιου στην Οδύσσεια», στο Επιστροφή στην Οδύσσεια, σσ. 265-280.

    8. West, S., Heubeck, A., Hainsworth, J.B., Ομήρου Οδύσσεια. Κείμενο και ερμηνευτικό υπόμνημα, Τόμος Α, Ραψωδίες Α-Θ (μετ. Καίσαρ, Μ.), Αθήνα 2004, σσ. 194 κκ. (για προοίμιο Οδύσσειας-σύγκριση με προοίμιο Ιλιάδας και σχόλια επί του κειμένου).

    Λέξεις κλειδιά: α΄θεῶν ἀγορὰνημερτὴς βουλή, μνηστήρες, Ιθάκη, Αθηνά-Μέντης, Τηλέμαχος, Οδυσσέας, Τηλεμάχου παιδεία, Πηνελόπη, Τηλεμάχου αφύπνισις.

  • 3. Οδύσσειας Ε

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Γίνεται μελέτη και ανάλυση του κειμένου. Oι παραδόσεις της τρίτης θεματικής ενότητας στηρίζονται στην ακόλουθη βιβλιογραφία

    1. de Jong, I.J.F., Οδύσσεια, Ένα αφηγηματολογικό υπόμνημα (μετ. Κ. Δημοπούλου, επιμ. Χρ. Τσαγγάλης),  Θεσσαλονίκη 2011.

    2. Latacz, J., Όμηρος, ο θεμελιωτής της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, (μετ. Ε. Σιστάκου, επιμ. Α. Ρεγκάκος), Αθήνα 2000, σσ. 207-224.

    3. Schadewaldt, W., «Ο πρόλογος της Οδύσσειας» στο Ιακώβ, Δ., Καζάζης, Ι., Ρεγκάκος, Α. (επιμ.), Επιστροφή στην Οδύσσεια. Δέκα κλασσικές μελέτες, Θεσσαλονίκη 1999, σσ. 226-233.

    4.West, S., Heubeck, A., Hainsworth, J.B., Ομήρου Οδύσσεια. Κείμενο και ερμηνευτικό υπόμνημα, Τόμος Α, Ραψωδίες Α-Θ (μετ. Καίσαρ, Μ.), Αθήνα 2004, σσ. 453-458 (για εισαγωγή στη ραψωδία) και 459 κκ. (για σχόλια επί του κειμένου).

    Λέξεις κλειδιά: β΄θεῶν ἀγορὰ, Ερμής, Ωγυγία, Καλυψώ, Οδυσσέως σχεδία.

  • Βιβλιογραφία

    Προτεινόμενα συγγράμματα

    Allen, T.W.-Homeri Opera, Tomus III, Oxon II

    Επιλεγμένη Βιβλιογραφία – Βάση των παραδόσεων

    Adkins, A.W.H., Morals Values and Political behavior in Ancient Greece, New York 1972.

    Βλάχος, Γ.Κ., Πολιτικές κοινωνίες στον Όμηρο (μτφρ. Μ. Παϊζη – Αποστολοπούλου, Δ.Γ. Αποστολοπούλου), Αθήνα 1981.

    Carpenter, R., Folk Tale, Fiction and Saga in the Homeric Epics, Berkeley 1956.

    Chadwick, J., The Mycenean World, Cambridge 1976.

    Codino, F., Εισαγωγή στον Όμηρο (μτφρ. Γ.Δ. Βανδώρου), Αθήνα 1981.

    Δάκαρης, Σ., «Οδύσσεια και Ήπειρος», στο Ιλιάδα και Οδύσσεια. Μύθος και Ιστορία. Από τα πρακτικά του Δ’ Συνεδρίου για την Οδύσσεια (9-15 Σεπτεμβρίου 1984), Ιθάκη 1986, σς. 141 – 70.

    Delebeque, E., Ο Τηλέμαχος και η δομή της Οδύσσειας (μτφρ. Σ. Οικονομοπούλου), Αθήνα 1966.

    Dickinson, O.T.P.K., “Homer, the Poet of the Dark Age”, G&R 33 (1986) 20 – 37.

    Edwards, M., Όμηρος, ο ποιητής της Ιλιάδος (μτφρ. Β. Λιαπή – Ν. Μπεζαντάκου) Αθήνα 2001.

    Finley, M.I., Ο κόσμος του Οδυσσέα (μτφρ. Σ. Μαρκιανού), Αθήνα 1966.

    Hainsworth, J.B., The Flexibility of Homeric Formula, Oxford 1968.

    Heubeck, A., Die homerische Frage. Ein bericht uber die Forschung der Letzten Jahrzehnte, Darmstadt 1974.

    Holscher, U., Οδύσσεια. Ένα έπος ανάμεσα στο παραμύθι και στο μυθιστόρημα (μτφρ. Α. Στασινοπούλου – Σκιαδά), Αθήνα 2007.

    Hooker, J.T., Mycenean Greece, London 1976.

    Ιακώβ, Δ.,  - Καζάζης, Ι. – Ρεγκάκος, Α. (επιμ.), Επιστροφή στην οδύσσεια, δέκα κλασικές μελέτες, Θεσσαλονίκη 1999.

    Ιλιάδα και Οδύσσεια. Μύθος και Ιστορία. Από τα πρακτικά του Δ’ Συνεδρίου για την Οδύσσεια (9 – 15 Σεπτεμβρίου 1984), Ιθάκη 1986.

    Κακριδής, Ι.Θ., Ομηρικές έρευνες, Αθήνα 1944.

    • Προομηρικά, Ομηρικά, Ησιόδεια, Αθήνα 1980.
    • Το μήνυμα του Ομήρου, Αθήνα 1985.

    Vermeule, E., Greece in the Bronze Age, Chicago 1964.

    Wace A.J.B. – Stubbings, F., ΟΜΗΡΟΣ, A Companion to Homer, New York 1962.

    Webster, T.B.L., From Mycenae to Homer. A Study in Early Greek Literature and Art, London 1964.

    West, S. – Heubeck, A.- Hainsworth, J.B., Ομήρου Οδύσσεια. Κείμενο και ερμηνευτικό υπόμνημα, τ. Α’, Ραψωδίες Α-Θ (μτφρ. Μ. Καίσαρ, Επιμ. Α. Ρεγκάκος), Αθήνα 2004.

    Βιβλιογραφία για ομηρική γλώσσα και μέτρο

    Α’ ΓΛΩΣΣΑ

    α) Γραμματική – Συντακτικό

    1. Chantraine P., Grammaire homerique: τ.1. Phonetique et morphologie, Paris 1958, τ. 2. Syntaxe, Paris 1963.

    2. Ζηκίδης Τ., Γραμματική ομηρική, Αθήνα 1889.

    3. Monro D.B., A Grammar of the Homeric Dialect, Oxford 1891.

    β) Μελέτες

    1. Palmer L.R., «Η γλώσσα του Ομήρου» στο Wace E – Stubbings Fr. (εκδ.), A Companion to Homer (μετ. Α. Κατσούρη), Αθήναι 1984.

    2. Shipp G.P., Studies in the Language of Homer, Cambridge 1972.

    3. Τσοπανάκης Α., Εισαγωγή στον Όμηρο, Θεσσαλονίκη 1973.

    4. Webster T.B.L., From Mycenae to Homer, London 1958, σς. 159 – 186.

    γ) Διάλεκτοι

    1. Bechtel F., Die griechischen Dialekte, τ.1. Der lebische, thessalische, bootische, arkadische und kyrische Dialekt, Berlin 1963, τ.3. Der ionische Dialekt 1963. 

    2. Blumel W., Die aiolischen Dialekte: Phonologie und Morphologie der inschriftliche Texte aus generative Sicht, Gottingen 1982.

    3. Buck C.D., The Greek Dialects, Chicago & London 1955.

    4. Chadwick J., “The Greek Dialects and Greek Prehistory”, G&R n.s. 3 (1956) 38 – 50.

    5. Γραμμική Β’, (μετ. Δ. Τζωρτζίδη), αθήνα 1962.

    6. “Mycenaean Elements in the Homeric Dialect” στο G.S. kirk (εκδ.) The Language and Background of Homer, Cambridge 1964.

    7. The Prehistory of the Greek Language, Cambridge 1975.

    8. Hofmann O. – Scherer AS., Ιστορία της ελληνικής γλώσσας, τ.1. Ως το τέλος της κλασικής εποχής (μετ. Χ. Συμεωνίδης), Θεσσαλονίκη 1983.

    9. Palmer L.R., The Greek language, London, Boston 1980.

    10. Shipp G.P., “Mycenean Evidence for the Homeric Dialect?” στο G.S. Kirk (εκδ.), The Language and Background of Homer, Cambridge 1964.

    11. Thumb A._ Scherer A., Handbuch der griechischen Dialekte, Heidelberg 1959.

    12. Χατζιδάκις Τ.Ν., Περί της παρ’ ‘Ομήρω χρήσεως της ιωνικής και αιολικής διαλέκτου, Πρακτικά Ακαδημίας Αθηνών 7 (1932) 185 – 189.

    δ) Λεξικά

    1. Bechtel Fr., Lexilogus zu Homer, Halle 1914.

    2. Ebeling H., Lexicon Homericum, τ.2, Leipzig 1880 – 1885.

    3. Λορεντζάτος Π., Ομηρικόν λεξικόν μετά εικόνων, Θεσσαλονίκη 1924.

    4. Πανταζίδης Ι., Λεξικόν ομηρικόν, Αθήνα χ.χ.

     

    Β’ ΜΕΤΡΟ: ΔΑΚΤΥΛΙΚΟ ΕΞΑΜΕΤΡΟ

    1. Λυπουρλής Δ., Αρχαία ελληνική μετρική, Θεσσαλονίκη 1975, σσ. 13 – 27 και 33 – 42.
    2. Snell b., Μετρική της αρχαίας ελληνικής ποιήσεως, (μετ. Α. Νικήτα),

    Αθήνα 1969, σς. 17 – 20 και 23 – 28.

    1. Τσοπανάκης Α., Εισαγωγή στον Όμηρο, σσ.195 – 205.
    2. West M.L., Greek Metre, Oxford 1982, σσ. & - 24 και 35 – 49.

    Αρχαία ελληνική μετρική – Συναγωγή μελετών, Επιλογή – μετάφραση – επιμέλεια Ι.Ν. Καζάζη, Θεσσαλονίκη 1998.