Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Ειδικά Θέματα Συσκευασίας Τροφίμων

    Διδάσκοντες: Καθ. Π. Δεμερτζής, Καθ. Μ. Κοντομηνάς, Επίκ. Καθ. Α. Μπαδέκα, Αναπλ. Καθ. Κ. Ρηγανάκος


  • 1. Κριτήρια αξιολόγησης συσκευασίας από οικολογική άποψη

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στην πρώτη θεματική ενότητα του μαθήματος μελετώνται:

    (α) η κατανάλωση πρώτων υλών

    (β) η διατήρηση φυσικών πόρων / μείωση βάρους διαφόρων συσκευασιών και

    (γ) η κατανάλωση / εξοικονόμηση ενέργειας

    Λέξεις κλειδιά: Κατανάλωση πρώτων υλών, διατήρηση φυσικών πόρων, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, εξοικονόμηση ενέργειας.

  • 2. Μέθοδοι διαχείρισης απορριμμάτων συσκευασίας

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στη δεύτερη θεματική ενότητα του μαθήματος μελετώνται:

    (α)  η υγειονομική ταφή

    (β)  η καύση 

    (γ)  η πυρόλυση

    (δ)  η ανάκτηση & η επαναχρησιμοποίηση

    (ε)   η κομποστοποίηση

    (στ) η ανακύκλωση

    (ζ)  τα βιοαποικοδομήσιμα υλικά συσκευασίας και τέλος

    (η)  οι μέθοδοι συλλογής απορριμμάτων

    Λέξεις κλειδιά: Διαχείριση απορριμμάτων, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση, συλλογή απορριμμάτων συσκευασιών, μετακαταναλωτικά υλικά συσκευασίας.

  • 3. Ανακύκλωση / επαναχρησιμοποίηση υλικών συσκευασίας

    Περιγραφή θεματικής ενότητας:  Στην τρίτη θεματική ενότητα του μαθήματος μελετώνται:

    (α) οι μέθοδοι ανακύκλωσης πλαστικών

    (β) η ανακύκλωση χάρτινων συσκευασιών

    (γ) η ανακύκλωση μεταλλικών συσκευασιών και

    (δ) η ανακύκλωση γυάλινων περιεκτών

    Λέξεις κλειδιά: Ανακύκλωση πλαστικών, ανακύκλωση χαρτιού, ανακύκλωση μετάλλων, ανακύκλωση γυαλιού, μηχανική, χημική & ανακύκλωση με ανάκτηση.

  • 4. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις / κόστος της επεξεργασίας απορριμμάτων - Ισχύουσα νομοθεσία

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στην τέταρτη θεματική ενότητα του μαθήματος:

    (α) γίνονται μελέτες εκτίμησης του κύκλου ζωής

    (β) περιγράφεται η νομοθεσία (οδηγίες ΕΕ) για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας

    (γ) μελετώνται οι παράμετροι του κόστους ανακύκλωσης

    Λέξεις κλειδιά: Εκτίμηση κύκλου ζωής (ΕΚΖ), νομοθετικές οδηγίες της ΕΕ, κόστος ανακύκλωσης.

  • 5. Υλικά συσκευασίας

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στην πέμπτη θεματική ενότητα του μαθήματος γίνεται καταρχήν περιγραφή όλων των υλικών συσκευασίας: π.χ. γυαλί, χαρτί, μέταλλο, πλαστικά. Στη συνέχεια μελετώνται οι φυσικοχημικές ιδιότητες των υλικών αυτών.

    Λέξεις κλειδιά: Χαρτί, γυαλί, μέταλλο, πλαστικό.

  • 6. Ιδιότητες υλικών συσκευασίας

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στην έκτη θεματική ενότητα του μαθήματος μελετώνται οι ιδιότητες των υλικών συσκευασίας π.χ. μηχανικές και φυσικές ιδιότητες. Επίσης, εξετάζονται οι αντιδράσεις αλλοίωσης τροφίμων. Τέλος, περιγράφεται το ερώτημα "πώς η συσκευασία μπορεί να επέμβει;"

    Λέξεις κλειδιά: Μηχανικές ιδιότητες, φυσικές ιδιότητες, αντιδράσεις αλλοίωσης τροφίμων.

  • 7. Μετανάστευση συστατικών υλικών συσκευασίας στα τρόφιμα

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στην έβδομη θεματική ενότητα του μαθήματος μελετώντα ο ορισμός της μετανάστευσης καθώς και οι παράγοντες που την επηρεάζουν. Ακολουθεί περιγραφή της μέτρησης της μετανάστευσης και των συστατικών που εν δυνάμει που μεταφέρονται στα συσκευασμένα τρόφιμα.

    Λέξεις κλειδιά: Μετανάστευση, τρόφιμα, συστατικά υλικού συσκευασίας.

  • 8. Διαπερατότητα υλικών συσκευασίας σε αέρια και υδρατμούς

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στην όγδοη θεματική ενότητα του μαθήματος μελετάται ο ορισμός της διαπερατότητας και οι παράγοντες που την επηρεάζουν. Στη συνέχεια γίνεται μέτρηση αυτής.

    Λέξεις κλειδιά: Διαπερατότητα, οξυγόνο, υδρατμοί, παράγοντες, μέτρηση της διαπερατότητας.

  • 9. Συσκευασία τροποποιημένης ατμόσφαιρας (MAP)

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στην ένατη θεματική ενότητα του μαθήματος μελετώνται:

    • τι είναι η συσκευασία τροοποιημένη ατμόσφαιρας (MAP)
    • ποια τα αέρια που χρησιμοποιούνται
    • οι τρόποι παραγωγής της και τέλος
    • οι εφαρμογές της σε τρόφιμα.

    Λέξεις κλειδιά: Τροποποιημένη ατμόσφαιρα, εφαρμογές MAP, αέρια ΜΑΡ.

  • 10. Η οικονομική σημασία της συσκευασίας

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στη δέκατη θεματική ενότητα του μαθήματος μελετώνται:

    1)  τα αποτελέσματα της σωστής συσκευασίας.

    2)  ο σκοπός της συσκευασίας και οι μορφές της συσκευασίας (άμεση, έμμεση και συσκευασία διακίνησης)

    3)  τα προβλήματα σχεδιασμού της συσκευασίας

    4)  οι στόχοι της συσκευασίας

    5)  οι πληροφορίες της συσκευασίας και τέλος

    6)  οι μελλοντικές εξελίξεις

    Λέξεις κλειδιά: Οικονομική σημασία της συσκευασίας, μορφές της συσκευασίας, άμεση συσκευασία, έμμεση συσκευασία, συσκευασία διακίνησης, στόχοι της συσκευασίας.

  • 11. To νoμικό πλαίσιo της συσκευασίας

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στην ενδέκατη θεματική ενότητα του μαθήματος εξετάζονται τα παρακάτω θέματα:

    1)   δημόσιες υπηρεσίες της Ελλάδας οι οποίες νομοθετούν τα θέματα συσκευασίας.

    2)   πρόσθετα Τροφίμων

    3)   ΕΦΕΤ - στόχοι του ΕΦΕΤ - νομοθετικό πλαίσιο.

    4)   έλεγχος τροφίμων

    5)   ποιότητα-Προδιαγραφές τροφίμων.

    6)   υλικά σε επαφή με τρόφιμα

    7)   προσυσκευασίες - σήμα e

    8)   κοινοτικό δίκαιο - οδηγίες της EE

    9)   αγορανομικό δίκαιο

    10)  κώδικας τροφίμων και ποτών, επισήμανση τροφίμων - ενδείξεις επισήμανσης

    11)  υλικά συσκευασίας που προορίζονται να έλθουν σε επαφή με τρόφιμα.

    12)  δίκαιο αθέμιτου ανταγωνισμού

    13)  δίκαιο σημάτων             

    14)  κωδικοποίηση είδους ή γραμμωτός κώδικας E.A.N. - σημασία των δεκατριών ψηφίων του γραμμωτού κώδικα    E.A.N. - κώδικας QR

    15)  δίκαιο μεταφορών - σήμανση συσκευασιών μεταφοράς

    16)  ασφαλιστικό δίκαιο

    17)  αστικό δίκαιο - ευθύνη παραγωγού

    18)  νομοθετική θεώρηση για την συσκευασία και το περιβάλλον - ανακύκλωση πλαστικών - εθελοντικό κωδικοποιημένο σύστημα για πλαστικούς περιέκτες

    19)  επισήμανση των ακτινοβολημένων τροφίμων

    20)  μεταλλαγμένα φυτά - γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί (ΓΤΟ) - επισήμανση των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων.

    Λέξεις κλειδιά: Νομικό πλαίσιο της συσκευασίας, ποιότητα, προσυσκευασίες, κώδικας τροφίμων και ποτών, επισήμανση τροφίμων, υλικά σε επαφή με τρόφιμα, γραμμωτός κώδικας ΕΑΝ, νομοθετική θεώρηση για την συσκευασία και το περιβάλλον, επισήμανση των ακτινοβολημένων τροφίμων, επισήμανση των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων.

  • 12. Eκτύπωση στη συσκευασία

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στη δωδέκατη θεματική ενότητα του μαθήματος εξετάζονται τα παρακάτω θέματα:

    1)  μέθοδοι εκτύπωσης

    2)  περιγραφή των μεθόδων εκτύπωσης

    α)  τυπογραφία (letterpress)

    β)  φλεξογραφίας (flexography)

    γ)  ξηρή εκτύπωση όφφσετ (dry offset)

    δ)  λιθογραφία (lithography)

    ε)  μεταξοτυπία (silk screen)

    στ) μέθοδος εκτύπωσης χωρίς επαφή (Ink-jet)

    ζ)  εκτύπωση με ακτίνες λέιζερ

    η)  θερμοτυπία (hot die stamping)

    θ)  εκτύπωσης με ταμπόν (tampon)

    ι)   επιμετάλλωση

    ια) λαμινάρισμα (lamination) και

    ιβ) πλαστικοποίηση

    3)  η σημασία του χρώματος στη συσκευασία

    4)  βασικοί παράγοντες, οι οποίοι προωθούν αλλαγές στην τεχνολογία των εκτυπωτικών μέσων

    5)  παράγοντες οι οποίοι καθορίζουν την συγκεκριμένη εκτυπωτική μέθοδο που έχει επιλεγεί για ένα συγκεκριμένο υλικό συσκευασίας.

    Λέξεις κλειδιά: Εκτύπωση στη συσκευασία, μέθοδοι εκτύπωσης.

  • Βιβλιογραφία

    Προτεινόμενα συγγράμματα

    1η έως 4η ενότητα

    • G. L. Robertson, “Food Packaging: Principles & Practice”.

    5η έως 9η ενότητα

    • Σημειώσεις του μαθήματος του διδάσκοντα από τις κάτωθι πηγές
    • Ahvenainen, R., Novel food packaging techniques, CRC Press, 2003.
    • Bureau, G., Multon J.-L., Food Packaging Technology, VCH Publishers, 1996.
    • Coles, R., NcDowell, D., Kirwan, M.J., Food Packaging Technology, Blackwell Publishing, CRC Press, 2003.
    • Cromption T. R., Additive Migration from Plastics into Food, Pergamon Press, 1979.
    • Katan, L. L., Migration from Food Contact Materials, Blaskie Academic & Professional, 1996 Chapman& Hall.
    • Mathlouthi, M., Food Packaging and Preservation, Chapman & Hall, 1994.
    • Potter, N.N, Hotchkiss J.H., Food Science, Chapman & Hall, 1995.
    • Robertson, G. L., Food Packaging, Principles and Practice, Marcell Dekker Inc., 1993.
    • Α.Δ. Ντόντος, Συνθετικά Μακρο-μορια, Εκδόσεις Κωσταράκης, 2002.
    • Lee, D.S., Yam, K.L., Piergiovanni, L., Food Packaging Science and Technology, CRC Press, 2008.
    • Structure – Property Relationships in Polymers, R.B. Seymour & C.E. Carraher, Jr., Plenum Press, 1984.
    • Paine, F., Packaging Design and Performance, Pira, 1990.
    • Nielsen, L.E., Mechanical Properties of Polymers and Composites, Marcel Dekker, 1984.

    10η έως 12η ενότητα

    • Μ.Γ. Κοντομηνάς, Κ.Α. Ρηγανάκος, Συντήρηση και Συσκευασία Τροφίμων, Πανεπιστημιακές Παραδόσεις, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
    • Ι. Αρβανιτογιάννης, Α. Στρατάκος, Τεχνολογίς Επεξεργασίας και Συσκευασίας Τροφίμων, University Studio  Press AE
    • Σ.Ε. Παπαδάκης, Συσκευασία Τροφίμων, Εκδόσεις Α. Τζιόλα & Υιοί ΑΕ
    • O.R  Fennema. (1976). Principles of Food Science. (Ed. By Fennema, O.R.) Marcel Dekker, Inc., New York, N.Y., USA.

    Επιπλέον συνιστώμενη βιβλιογραφία και υλικό προς μελέτη

    1η έως 4η ενότητα

    • Ξενόγλωσσα βιβλία από τον κατάλογο της Βιβλιοθήκης σε θεματολογία που σχετίζεται με “Food Packaging” και“Packaging Recycling”.

    5η έως 9η ενότητα

    • Πηγές διαδικτύου
    • Ahvenainen, R., Novel food packaging techniques, CRC Press, 2003.
    • Bureau, G., Multon J.-L., Food Packaging Technology, VCH Publishers, 1996.
    • Coles, R., NcDowell, D., Kirwan, M.J., Food Packaging Technology, Blackwell Publishing, CRC Press, 2003.
    • Cromption T. R., Additive Migration from Plastics into Food, Pergamon Press, 1979.
    • Katan, L. L., Migration from Food Contact Materials, Blaskie Academic & Professional, 1996 Chapman& Hall.
    • Mathlouthi, M., Food Packaging and Preservation, Chapman & Hall, 1994.
    • Potter, N.N, Hotchkiss J.H., Food Science, Chapman & Hall, 1995.
    • Robertson, G. L., Food Packaging, Principles and Practice, Marcell Dekker Inc., 1993.
    • Α.Δ. Ντόντος, Συνθετικά Μακρομόρια, Εκδόσεις Κωσταράκης, 2002.
    • Lee, D.S., Yam, K.L., Piergiovanni, L., Food Packaging Science and Technology, CRC Press, 2008.
    • Structure – Property Relationships in Polymers, R.B. Seymour & C.E. Carraher, Jr., Plenum Press, 1984.
    • Paine, F., Packaging Design and Performance, Pira, 1990.
    • Nielsen, L.E., Mechanical Properties of Polymers and Composites, Marcel Dekker, 1984.