Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Ανάλυση Βιοδεικτών - Βιοαισθητήρες. Κλινική σημασία.

    Διδάσκοντες: Αλέξανδρος Τσελέπης (Συντονιστής), Ελένη Μπαϊρακτάρη, Χριστίνα Κωσταρά, Αγγελική Μαγκλάρα, Μάμας Προδρομίδης, Ευάγγελος Μπριασούλης

  • 1. Εισαγωγικές έννοιες στην κλινική χημεία. Το βιολογικό δείγμα.

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Αναλυτική περιγραφή των βημάτων για την εργαστηριακή διερεύνηση του ασθενούς μέσω της Εργαστηριακής Ιατρικής. Περιγραφή των αναλυτικών τεχνικών των εργαστηριακών εξετάσεων.  Ανάλυση αίματος και είδη σωληναρίων συλλογής του.

    Λέξεις κλειδιά: Εργαστηριακή Ιατρική, Παρά τη κλίνη του ασθενούς (POCT), Κλινική Χημεία, Αίμα, Ανάλυση αίματος, ερυθροποίηση, τύποι αιμοσφαιρίνης.

  • 2. Εργαστηριακή ανάλυση βιολογικού δείγματος

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Αναλυτική περιγραφή όλων των βημάτων μιας εργαστηριακής ανάλυσης. Ανάλυση των σφαλμάτων, της διακύμανσης και των μεταβολών που παρουσιάζονται στην ανάλυση.

    Λέξεις κλειδιά: Αναλυτική και Κλινική Μεταβλητότητα, προ-Αναλυτικά, Αναλυτικά και Μετα-αναλυτικά  σφάλματα, Μεταβλητότητα, Διακύμανση Παρεμποδίσεις.

  • 3. Σακχαρώδης Διαβήτης-Εργαστηριακή Διερεύνηση Σακχαρώδη Διαβήτη

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Ορισμός Σακχαρώδη Διαβήτη και Τύποι του Σακχαρώδη Διαβήτη.  Περιγραφή μεθόδου  προσδιορισμού γλυκόζης. Είδη γλυκοζυλιωμένων αιμοσφαιρινών.

    Λέξεις κλειδιά: Σακχαρώδης Διαβήτης, Προσδιορισμός Γλυκόζης, προαναλυτικοί παράμετροι, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη HbA1c.

  • 4. Μοριακή διαγνωστική

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Εφαρμογή τεχνικών Μοριακής Βιολογίας στην ανάλυση βιολογικών δεικτών στο ανθρώπινο γονιδίωμα (genome) και πρωτέωμα (proteome).

    Λέξεις κλειδιά: Γονιδίωμα, πρωτέωμα, διάγνωση νόσου, πρόγνωση, εξατομικευμένη Ιατρική, φαρμακογονιδιωματική.

  • 5. Μοριακή διαγνωστική σε διάφορες μορφές καρκίνου

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στη δεύτερη θεματική ενότητα μελετώνται οι μέθοδοι προσδιορισμού των καρκινικών δεικτών.

    Λέξεις κλειδιά: Καρκίνος, Μετάλλαξογόνοι παράγοντες, καρκινικοί δείκτες, προγνωστική αξία.

  • 6. Μοριακοί δείκτες για την ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Κλασσικοί δείκτες κινδύνου για την ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου και διαγνωστικοί δείκτες για το έμφραγμα του μυοκαρδίου.

    Λέξεις κλειδιά: TC, LDL-C, HDL-C, TGs, non-HDL-C, CRP, Lp(a), ομοκυστεΐνη, καρδιακά ένζυμα (AST ή SGOT, LDH, CK, καρδιακές πρωτεΐνες (τροπονίνες, μυισφαιρίνη).

  • 7. Διερεύνηση των δυσλιπιδαιμιών

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Ανάλυση των λιπιδίων του πλάσματος, τα οποία υπάρχουν σε μικρή ποσότητα ως ελεύθερα λιπαρά οξέα και κυρίως με τη μορφή τριγλυκεριδίων, φωσφολιπιδίων και εστέρων χοληστερόλης, που σχηματίζουν μακρομοριακά συμπλέγματα με πρωτεΐνες, τις λιποπρωτεΐνες.

    Λέξεις κλειδιά: Λιπίδια πλάσματος, λιπαρά οξέα, λιποπρωτεΐνες, δυσλιπιδαιμίες, διάγνωση.

  • 8. Ακινητοποίηση (Βιο)μορίων

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Εξετάζονται με λεπτομέρεια οι Βιοαισθητήρες. Βιοαισθητήρας ονομάζεται το σύστημα δύο μεταλλακτών, ενός χημικού και ενός φυσικού, οι οποίοι βρίσκονται σε επαφή και μετατρέπουν τη συγκέντρωση του αναλύτη σε μετρούμενο σήμα.

    Λέξεις κλειδιά: Βιοαισθητήρας, σύστημα μεταλλακτών, μετρούμενο σήμα.

  • 9. Εμπεδησιομετρικοί αισθητήρες

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στην ενότητα αυτή μελετώνται οι Εμπεδησιομετρικοί (χωρητικοί), Ανοσοχημικοί αισθητήρες. Βάσει της φύσης του μετρούμενου σήματος, οι εμπεδησιομετρικοί βιοοαισθητήρες μπορούν να ταξινομηθούν στις εξής δύο βασικές κατηγορίες:

    • Χωρητικοί (capacitive) αισθητήρες
    • Φαρανταϊκοί (faradaic) βιοαισθητήρες

    Λέξεις κλειδιά: Εμπεδησιομετρικοί (χωρητικοί) αισθητήρες, ανοσοχημικοί αισθητήρες, χωρητικοί (capacitive) αισθητήρες, φαρανταϊκοί (faradaic) βιοαισθητήρες.

  • 10. Βιοαισθητήρες

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Μελετώνται με λεπτομέρεια οι αμπερομετρικοί Βιοαισθητήρες. Βιοαισθητήρας ονομάζεται το σύστημα δύο μεταλλακτών, ενός χημικού και ενός φυσικού, οι οποίοι βρίσκονται σε επαφή και μετατρέπουν τη συγκέντρωση του αναλύτη σε μετρούμενο σήμα. Τέλος, γίνεται κατάταξη και μελέτη όλων των τύπων βιοαισθητήρων.

    Λέξεις κλειδιά: Αμπερομετρικοί βιοαισθητήρες, οπτικοί βιοαισθητήρες, πιεζοηλεκτρικοί βιοαισθητήρες, εμπεδησιομετρικοί βιοαισθητήρες, βιοαισθητήρες συντονισμού επιφανειακών πλασμονίων.

  • 11. Βιοδείκτες οξειδωτικού στρες

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Εξετάζονται με λεπτομέρεια όλοι οι βιοδείκτες οξειδωτικού στρες.

    Λέξεις κλειδιά: Βιοδείκτες οξειδωτικού στρες, Οξειδωμένη apoB, οξειδωμένα φωσφολιπίδια, λυσο-φωσφατιδυλοχολίνη, οξειδωμένα παράγωγα λιπαρών οξέων (πχ ισοπροστάνια), οξυστερόλες, αλδεϋδες, ολόκληρο το σωματίδιο της OxLDL.

  • 12. Κλασικοί και νεώτεροι βιοδείκτες καρδιαγγειακού κινδύνου

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Εξετάζονται με λεπτομέρεια όλοι οι κλασικοί και νεώτεροι βιοδείκτες καρδιαγγειακού κινδύνου (non-HDL cholesterol, apolipoproteins (Apo): apolipoprotein A1 (ApoA1), apolipoprotein B (ApoB), apolipoprotein B/A1 ratio, C-reactive Protein (CRP), sdLDL, lipoprotein (a),  sPLA2,  lipoprotein-Associated Phospholipase A2, homocysteine.

    Λέξεις κλειδιά: Κλασικοί βιοδείκτες καρδιαγγειακού κινδύνου, νεώτεροι βιοδείκτες καρδιαγγειακού κινδύνου.

  • 13. Καρκινικοί βιοδείκτες

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Στην παρούσα ενότητα μελετώνται οι δείκτες ως µετρήσιµα σήµατα. Οι καρκινικοί δείκτες διακρίνονται στους δείκτες διάγνωσης, στους δείκτες εξατοµίκευσης θεραπείας  (Breast cancer, Lung Cancer, DLBCL. AML), στους δείκτες πρόβλεψης ανταπόκρισης στη θεραπεία, στους δείκτες παρακολούθησης ασθενούς, στους δείκτες πρόγνωσης έκβασης στη θεραπεία και στους δείκτες ανίχνευσης γενετικής προδιάθεσης.

    Λέξεις κλειδιά: Δείκτες, µετρήσιµα σήµατα, καρκινικοί δείκτες, δείκτες διάγνωσης, δείκτες εξατοµίκευσης θεραπείας, δείκτες πρόβλεψης ανταπόκρισης στη θεραπεία, δείκτες παρακολούθησης ασθενούς, δείκτες πρόγνωσης έκβασης στη θεραπεία, δείκτες ανίχνευσης γενετικής προδιάθεσης.

  • Βιβλιογραφία

    1. Narayanan S., The Preanalytic Phase, Am J Clin Pathol, 2000

    2. Sacks DB. Carbohydrates. In: Burtis CA, Ashwood ER, and Bruns DE, eds. Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics. St. Louis, Mo.: Elsevier Saunders; 2006:837–902.

    3. Sacks DB, Bruns DE, Goldstein DE, Maclaren NK, McDonald JM, Parrott M. Guidelines and recommendations for laboratory analysis in the diagnosis and management of diabetes mellitus. Clin Chem. 2002;48:436-72. 

    4. American Diabetes Association. Standards of Medical Care for Patients With Diabetes Mellitus. Diabetes Care January 2003 ;26:s33-s50

    5. MacNeil ML, Mueller PW, Caudill SP, Steinberg KK. Considerations when measuring urinary albumin: precision, substances that may interfere, and conditions for sample storage. Clin Chem. 1991 37;:2120-3.

    6. “Ηλεκτροχημικοί Αισθητήρες και Βιοαισθητήρες”, Εκδόσεις Κωσταράκη, Αθήνα 2012.

    7. Rana J.S. et al., European Heart Journal, 2009

    8. Rana J.S. et al., Heart, 2009, 95; 1682-1687

    9. Moutzouri E. et al., Current Pharmaceutical Design, 2013, 19; 3827-3840

    10. Koenig W. et al., Cardiovasc Drugs Ther., 2009, 23;85-92

    11. Tellis C. et al., Current Pharmaceutical Design, 2014, 20; 6256-69