Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Σατιρικό σκίτσο

    Διδάσκων: Επίκ. Καθ. Βασίλης Πασχάλης

  • 1. Θεωρία του χιούμορ

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Οι έννοιες του «γέλιου», του «χιούμορ» και της «σάτιρας». Καταγωγή και εξέλιξη του όρου «χιούμορ». Θυμική βάση του χιούμορ. Θεωρήσεις του χιούμορ από τον 18ο αιώνα ως τις ημέρες μας (Hobbes, Freud, Bakhtin, γλωσσικο - νοηματικής θεωρίες, κ.λ.π.).

    Λέξεις κλειδιά: Theory of humour and laughter,  visual satire, emotional basis of humour, major thories of humour from 18th century to now.

  • 2. Θεωρία της γελοιογραφία Α’: εννοιολογικά και πραγματολογικά ζητήματα

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Η έννοια του «σχεδίου» και του «σκίτσου». Η έννοια του «σατιρικού σκίτσου», της «γελοιογραφίας»,  της «καρικατούρας», του «cartoon», του «comics». Το σκίτσο ως όχημα της γελοιογραφίας.

    Λέξεις κλειδιά: The concepts of “sketching” / “design”, the concepts of satirical sketching, caricature, cartoon, comics.

  • 3. Θεωρία της γελοιογραφία Β’

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Η γελοιογραφική «μίμησις» και η σατιρική «φυσιογνωμική». Οι γελοιογραφικοί «χαρακτήρες». Το αφηγηματικό στοιχείο στη γελοιογραφία.

    Λέξεις κλειδιά: Caricatural “mimesis”, satirical “physiognomics”, narrative in caricature.

  • 4. Σχέδιο μιας ιστορίας της γελοιογραφίας

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Οι απαρχές (Αναγέννηση- Μεταρρύθμιση) και οι πρόδρομοι. Οι μετασχηματισμοί του γελοιογραφικού μέσου: από το ιχνογράφημα στο χαρακτικό, από το χαρακτικό στον περιοδικό και εφημεριδιακό τύπο. Οι διαφοροποιήσεις της στόχευσης: ηθογραφική- κοινωνική γελοιογραφία, πολιτική γελοιογραφία, πολεμική- προπαγάνδα. Η εξέλιξη της γελοιογραφίας ανά τους αιώνες (17ος αιώνας, 18ος αιώνας, 19ος αιώνας), η μετατόπιση των μειζόνων κέντρων παραγωγής και οι επιπτώσεις των αλλαγών. Η γελοιογραφία τον 20ο και τον εικοστό πρώτο αιώνα. Η αφηγηματικές επεκτάσεις της γελοιογραφίας  («σχεδιοϊστορίες» / «εικονοαφηγήσεις») και  οι μορφές τους: (comic strips / comics / graphic novels, κ.λ.π.).

    Λέξεις κλειδιά: Pre-history and beginnins of the history of caricature, transformation of its medium, from sketching to rinting, from printing to the press, transformation of the focus, from social caricature to political caricature (political criticism-polemics- propaganda), renaissance and reformation caricature, 17th -19th century caricature, 20th-21th century caricature, the narrative expansions of caricature, from comics strips to graphic novels.

  • Βιβλιογραφία

    Προτεινόμενα συγγράμματα

    Βασίλης Πασχάλης, Η Γελοιογραφία και το δαιμονικό: μορφές και όρια του σατιρικού σκίτσου. Αθήνα- Ιωάννινα, 2006.

    Βασική βιβλιογραφία

    • Baeque, Antoine de, La Caricature contre-revolutionnaire. Paris: Presses du CNRS, 1988.
    • Banerji, Christiane, Donald, Diana, Gillray Observed: The Earliest account of His Caricatures in London and in Paris. Cambridge, New York: Cambridge University Press, 1999.
    • Baridon, Laurent, Guédron, Martial, L’art et l’ histoire de la caricature. parisQ Citadelles & Mazenod, 2009.
    • Baudelaire, Charles, Περί της ουσίας του γέλιου και γενικά περί κωμικού στις πλαστικές τέχνες. Μετ. Τσιριμώκου Λίζυ. Αθήνα: Άγρα, 2000.
    • Bergson, Henri, Το γέλιο. Μετ: Τομανάς Βασίλης. Αθήνα: Εξάντας, 1998.
    • Bindman, David, Hogarth and His Times: Serious Comedy. Berkeley: University of California Press,  1997.
    • Bongco, Mila, Reading Comics: Language, Culture and the Concept of the Superhero in Comic Books. New York: Garland, 2000.
    • Bremmer Jan, Roodenurg, Herman, Η πολιτισμική ιστορία του χιούμορ. Μετ. Δίπλας, Γιώργος. Αθήνα: Πολύτροπον, 1977.
    • Carrier, David, The Aesthetics of Comics. University Park: Pennsylvania University Press, 200.
    • Donald, Diana, The Age of Caricature: Satirical Prints in the Reign of George III. New Haven: Yale University Press, 1996.
    • Edwards, R. A Sense of Permanence: Essays on the Art of the Cartoon. Canterbury: University of Kent, 1997.
    • Εθνική Πινακοθήκη- Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, Φωκίων Δημητριάδης, Εθνική Πινακοθήκη- Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου,  1983.
    • Ο σκιτσογράφος Ηλίας Κουμετάκης, Αθήνα: Άγρα, Ε.Λ.Ι.Α.1998.
    • Freud, Sigmund, Το ευφυολόγημα και η σχέση του με το ασυνείδητο. Μετ.: Σιπητάνου Λίνα- Σαγκριώτης Γιώργος. Αθήνα: Πλέθρον, 2009.
    • Goldstein, Robert Justin, Censorship of Political Caricature in Nineteent Century France. Kent, Ohio: Kent State University Press, 1989.
    • Grunwald Center for the Graphic Arts, French Caricature and the French revolution 1789-1799. Chicago: University of Chicago Press, 1988.
    • Hallet, Mark, The Spectacle of Difference: Graphic Satire in the Age of Hogarth. New Haven: Yale University Press, 1999.
    • Huisman, Denis, La Psycho en bandes dessinées. Paris: Hachette. 1979.
    • Langlois, Claude, La Caricature contre-révolutionnaire. Paris: Presses du CNRS, 1988.
    • Κάουα, Αβραάμ, Σαμπανίκου, Εύη, Κρητικός, Πάνος, Τσελέντη, Μυρτώ, (επιμ.), Θέα από ψηλά: φαντασία και αφήγηση στα κόμικς. Αθήνα: Ηλίβατον, 2010.
    • Κerr, David S, Caricature and French Political Culture, 1830-1848. Oxford: Clarendon Press, 2000.
    • Μαρτινίδης, Πέτρος, Κόμικς: Τέχνη και τεχνική της εικονογραφήγησης. Θεσσαλονίκη: Α.Σ.Ε., 1991.
    • Μποσταντζόγλου, Κώστας (επιμ.), Μποστ. Αθήνα: Θεατρική εταιρεία Στοά, 1996.
    • McPhee, Constance C., Infinite Jest: Caricature and Satire from Leonardo to Levine. Metropolitan Museum of Art, Yale University, 2011
    • Παπαγεωργίου, Γήσης, Γεωργουσόπουλος, Κώστας, Έλληνες γελοιογράφοι του εικοστού αιώνα.  Αθήνα: Αστραία, 1999.
    • Παππάς, Αθανάσιος, Κοσμάς Θεοδωρίδης (Togo): ο πολίτης σκιτσογράφος- γελοιογράφος. Αθήνα: Δόμος, 2003.
    • Πασχάλης, Βασίλης, Η Γελοιογραφία και το δαιμονικό: μορφές και όρια του σατιρικού σκίτσου. Αθήνα- Ιωάννινα: Ιδίοις αναλώμασιν, 2006.
    • Press, Charles, The Political Cartoon. Rutheford: Fairleigh Dickinson University Press, 1981.
    • Sabin, Roger, Κόμικς ή κόμιξ; Ιστορία μιας σχεδόν τέχνης. Αθήνα: Terzo Books, 1996.
    • Σαπρανίδης, Δημήτρης,  Ιστορία της πολιτικής γελοιογραφίας στην Ελλάδα: 3000 χρόνια αμφισβήτησης. Αθήνα: Ποταμός, 2005.
    • Σαπρανίδης, Δημήτρης,  Ιστορία της πολιτικής γελοιογραφίας στην Ελλάδα: 1974-2000. Αθήνα: Ποταμός, 2005.
    • Soloup, Τα ελληνικά comics. Αθήνα: Τόπος, 2012.
    • Vidal Guy, Gosciny Anne, Gaumer Patrick, René Goscinny: Επάγγελμα χιουμορίστας. Μετ.: Τσιόφφι Γκουϊντο. Αθήνα: Μαμούθκόμιξ, 2008.
    • Todd, Porterfield, The Efflorescence of caricature: 1759-1838. London: Ashgate, 2011.
    • Zaponni, Niccolo, Il Fascismo nella caricatura. Roma, Bari: Laterza, 1981.