Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Περσικοί Πόλεμοι

    Διδάσκων : Κουλακιώτης Ηλίας

    Περιγραφή: Οι Περσικοί πόλεμοι (490-479 π.Χ.) αποτελούν το μεταίχμιο από την αρχαϊκή στην κλασική εποχή. Στο μάθημα εξετάζονται: α) οι συγκυρίες που οδήγησαν στην ελληνο-περσική αντιπαράθεση και η σχέση των Ελλήνων με την περσική αυτοκρατορία (η επέκταση της περσικής αυτοκρατορίας και η Ιωνική επανάσταση), β) οι μεγάλες στρατιωτικές και ναυτικές μάχες από τον Μαραθώνα έως τη Μυκάλη, καθώς και γ) η σημασία της έκβασης των πολέμων για τις ενδο-ελληνικές σχέσεις και για τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες επαναπροσδιόρισαν τη θέση τους και την ταυτότητά τους στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.

    Μαθησιακοί Στόχοι Μαθήματος:

    Το μάθημα στοχεύει στην εξοικείωση των φοιτητών με την πρώϊμη κλασική περίοδο και τη συγκρότηση του συστήματος αξιών των ελληνικών κοινωνιών της περιόδου. Μέσα από τις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις αναλύονται βασικές έννοιες (π.χ. ελευθερία) και θεσμοί (π.χ. πανελλήνια συμμαχία), έτσι όπως αυτές παρουσιάζονται στις πρωτογενείς πηγές (κείμενα και αρχαιολογικά κατάλοιπα). Επίσης προσεγγίζεται η οπτική γωνία της Περσικής Αυτοκρατορίας, καθώς και οι αντιλήψεις και νοηματοδοτήσεις των Ελλήνων για τους «βαρβάρους».

     Έμφαση δίνεται στην προσέγγιση όχι μόνο των ιστορικών, αλλά και των ιστοριογραφικών προβλημάτων που σχετίζονται με τα παραπάνω θέματα, καθώς και στην πρόσληψή τους από τους μεταγενέστερους.

    Λέξεις κλειδιά: περσικοί πόλεμοι, πολεμικό γεγονός, Ελλάδας, επαναπροσδιορισμός ταυτότητας

  • 1 - Εισαγωγικά: Έλληνες και Πέρσες στην Αρχαιότητα. Η θέση των Περσικών Πολέμων στη νεότερη και σύγχρονη ιστοριογραφία και τη στρατιωτική ιστορία.

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Πηγές για τα Μηδικά: Κείμενα και επιγραφές, νομίσματα, αρχαιολογικά κατάλοιπα. Ελληνικές και περσικές (;) πηγές. Γραμματειακές Πηγές της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας.

    Λέξεις κλειδιά: Παρελθόν, Μνήμη, Ιστορία, Πηγές, Ιστοριογραφία

  • 2 - Επισκόπηση του 7ου και 6ου αι. στον ελληνικό κόσμο. Η Περσική Αυτοκρατορία.

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΟ Ελληνικός Αποικισμός και τα αποτελέσματά του. Οι Αχαιμενίδες (τέλος 7ου αι. - 330 π.Χ.). Η μεταρρύθμιση του Κλεισθένη στην Αθήνα (508/7 π.Χ.).

    Λέξεις κλειδιά: Ελληνικός αποικισμός, Πόλεις κράτη, Περσικό κράτος

  • 3 - Αίτια και αφορμές της Ιωνικής Επανάστασης

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΙωνική επανάσταση (499/8-494). Ο Μαρδόνιος στη Θράκη και τη Μακεδονία. Επιστροφή του Μιλτιάδη.

    Λέξεις κλειδιάΙωνική Επανάσταση, Ελληνική ήττα και υποχώρηση

  • 4 - Ο πρώτος μηδικός πόλεμος: Η εκστρατεία του 490 και ο Μαραθώνας

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΟ Δάτις και ο Αρταφέρνης επικεφαλής του περσικού εκστρατευτικού σώματος.

    Λέξεις κλειδιά: Ιππίας, Μαραθώνας, Μιλτιάδης

  • 5 - Η περίοδος μετά τον Μαραθώνα (490-485 π.Χ.)

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΗ Αθήνα και ο Μιλτιάδης μετά τον Μαραθώνα. Η άνοδος του Θεμιστοκλή. Η Σπάρτη και ο υπόλοιπος ελληνικός κόσμος. 

    Λέξεις κλειδιά: Μιλτιάδης, Θεμιστοκλής, Ναυπήγηση Αθηναϊκού Στόλου, Βασιλείς και έφοροι της Σπάρτης, Θάνατος Δαρείου

  • 6 - Η περίοδος 485-480 π.Χ. και οι πολεμικές προετοιμασίες

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΟι προετοιμασίες  485-480 π.Χ. Η κατάσταση στην Αθήνα και το πρόβλημα της προετοιμασίας. Ο ρόλος των Αλευαδών της Θεσσαλίας.

    Λέξεις κλειδιά: Θεμιστοκλής, Η νέα πολιτική του Ξέρξη

  • 7 - Ο δρόμος προς τις Θερμοπύλες

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΟι προετοιμασίες και οι διαβουλεύσεις άνοιξη-καλοκαίρι 480 π.Χ. 

    Λέξεις κλειδιά: Περσική προέλαση, Συνέδριο Κορίνθου, Πολιτική άμυνας, Ο ρόλος των Θεσσαλών και των Μακεδόνων

  • 8 - Οι Θερμοπύλες και η Σαλαμίνα

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΟι Θερμοπύλες και η Σαλαμίνα(καλοκαίρι-φθινόπωρο 480 π.Χ.). Απόφαση για άμυνα στις Θερμοπύλες και Αρτεμίσιο.

    Λέξεις κλειδιά: Λεωνίδας, Αρτεμίσιο, Θεμιστοκλής, Ευρυβιάδης, Περσική υποχώρηση, Φυγή Ξέρξη

  • 9 - Από τη Σαλαμίνα στις Πλαταιές (480-479 π.Χ.)

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΈλληνες και βάρβαροι:Διαχωρισμός με κριτήρια γλωσσικά, πολιτικά, στρατιωτικά, βιολογικά, πολιτισμικά, ηθικά. Τα γεγονότα στη Σικελία (Εντάσεις ανάμεσα σε ολιγαρχικά και δημοκρατικά πολιτεύματα. Κοινωνικές αναταραχές. Αντιπαλότητα με τους Καρχηδονίους. Η μάχη της Ιμέρας και η κυριαρχία του Γέλωνα.

    Λέξεις κλειδιά: Μαρδόνιος, Μηδισμός, Θήβα, Πανελληνισμός

  • 10 - Η μάχη στις Πλαταιές

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΟι προετοιμασίες για τις Πλαταιές. Η μάχη στις Πλαταιές (Σεπτ. 479 π.Χ.). Α΄Φάση. Πρώτες θέσεις. Β΄Φάση. Μεταφορά του στρατού από τον Παυσανία πιο κοντά στις Πλαταιές. Γ΄Φάση.

    Λέξεις κλειδιά: Περσική ήττα και υποχώρηση, Παυσανίας, Κατάληψη της Θήβας

  • 11 - Η ναυμαχία στη Μυκάλη και η αποτίμηση των Μηδικών Πολέμων

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΗ ναυμαχία στη Μυκάλη και το τέλος των εχθροπραξιών (φθινόπωρο 479 π.Χ.). Η σύγκρουση στη Μ. Ασία. Τα αποτελέσματα της μάχης και το πρόβλημα των Ελλήνων της Ιωνίας.

    Λέξεις κλειδιά: Λεωτυχίδης, Οι Έλληνες της Ιωνίας, Οι Αθηναίοι στον Ελλήσποντο

  • 12 - Η συλλογική μνήμη των Ελλήνων και οι Περσικοί Πόλεμοι

    Περιγραφή θεματικής ενότητας : Τα μνημεία για τους Περσικούς πολέμους και η ελληνική συλλογική μνήμη.Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις κατά τον 19ο και 20ο αι.

    Λέξεις κλειδιά : Μνημεία, Πρόσληψη, Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις

  • Βιβλιογραφία

    • Green, P., Οι Ελληνο-περσικοί Πόλεμοι, Εκδ. Τουρίκης, Αθήνα 2004, σελ. 17-485.

    Είτε:

    • Πελεκίδης, Χ., (σε συνεργασία και άλλων), Από τον Μαραθώνα στις Θερμοπύλες, τη  Σαλαμίνα και στις Πλαταιές, στο (συλλογικό έργο) Ιστορία του Ελληνικού Εθνους, τ. Β΄,  Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1971, σελ. 280-354.
    • Συμπληρωματική Βιβλιογραφία

      • Σπυρόπουλος, H., Ηροδότου Ιστορίαι: Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια, τ. Ι-V, Εκδ. Πατάκης, Αθήνα 1993-1998.
      • Bakker, E., De Jong, I., Van Wees, H., (επιμ.), Εγχειρίδιο Ηροδοτείων Σπουδών, Εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2005.
      • Bichler, R. , Rollinger, R., Ηρόδοτος. Εισαγωγή στο έργο του, μτφ. Μ. Καίσαρ, επιμ. Δ. Ιακώβ, Εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα 2006.
      • Bridges, E., Hall, E., Rhodes, P. J. (επιμ.). Cultural Responses to the Persian Wars: Antiquity to the Third Millennium, OUP, Oxford 2007.
      • Περυσινάκης, Ι., Η έννοια του πλούτου στην Ιστορίην του Ηρόδοτου, Ιωάννινα 1998 (2η έκδ.).
      • Κουλακιώτης, Η., Έλληνες και Πέρσες στην Αρχαιότητα, Τα Ιστορικά 52 (2010), σελ. 263-271.