Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

    Διδάσκων : Κουλακιώτης Ηλίας

    Περιγραφή: 

    Το μάθημα εξετάζει τους θεσμούς και τις δομές των ανατολικών επαρχιών της Ρωμαϊκής  Αυτοκρατορίας, καθώς και τη θέση των Ελλήνων στα πλαίσια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Αναλύονται οι θεσμοί των ελληνικών πόλεων και των κοινών (κυρίως της Ν. Ελλάδας και της Μ. Ασίας) κατά την περίοδο αυτή και η σχέση τους με τη ρωμαϊκή διοίκηση και τον αυτοκράτορα. Μέσα από την ανάλυση γραμματειακών, επιγραφικών και αρχαιολογικών πηγών δίνεται έμφαση σε θέματα που αφορούν την ιδεολογία των ελίτ αυτών των πόλεων και τον τρόπο με τον οποίο έβλεπαν τον εαυτό τους τόσο ως συνεχιστές μιας ελληνικής παράδοσης όσο και ως συμμέτοχους μιας ρωμαϊκής πραγματικότητας την οποία επιθυμούσαν να συνδιαμορφώσουν.

    Μαθησιακοί Στόχοι Μαθήματος:  

    Πέρα από τους γνωσιακούς στόχους που αφορούν την εξοικείωση των φοιτητών με τα γεγονότα και τους θεσμούς της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου, το μάθημα θέτει τα εξής μεθοδολογικά και ιστοριογραφικά ζητήματα. Σε ποιο βαθμό υπήρξε ενότητα των ανατολικών επαρχιών της ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας; Ποιος ήταν ο ρόλος του Ελληνισμού ως κυρίαρχο πολιτισμικό παράδειγμα στον ευρύτερο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου; Μπορούμε να μιλούμε για μετασχηματισμό της Αρχαιότητας μετά τον 2ο αι. μ.Χ. ή για Ύστερη Αρχαιότητα; Στα ερωτήματα αυτά απαντούν οι φοιτητές μέσα από τον ιστορικό σχολιασμό σχετικών πηγών.

    Λέξεις κλειδιά: Αυτοκρατορικές δυναστείες, Πόλεις, Οικονομία, Νομικό καθεστώς, Πληβείοι, Δούλοι, Απελεύθεροι, πολιτικά αξιώματα, κοινωνική ειρήνη

  • 1 - Εισαγωγή στα ιστορικά και ιστοριογραφικά προβλήματα της περιόδου.

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΠηγές της Ιστορίας των ρωμαϊκών χρόνων. Ο ιστορικός και η εργασία του. Οι περίοδοι της ρωμαϊκής ιστορίας. Σημαντικοί σταθμοί των Ρωμαϊκοί Χρόνων.

    Λέξεις κλειδιά: Ιστορικές πηγές, Περιοδολόγηση, Romanitas

  • 2 - Επισκόπηση της ιστορίας της Ρώμης

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΗ ίδρυση της Ρώμης. Η περίοδος της βασιλείας. Η περίοδος της Ελεύθερης Πολιτείας (Res publica). Η περίοδος των κατακτήσεων.

    Λέξεις κλειδιά: Βασίλειο, Ελεύθερη Πολιτεία, Ηγεμονία, Κατακτήσεις

  • 3 - Η εποχή του Αυγούστου και των δυναστειών

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΤο ιστορικό πλαίσιο της δράσης του Αυγούστου. Τα ονόματα του Αυγούστου. Ο τρόπος διοίκησης του Αυγούστου. Οι ρωμαϊκές επαρχίες επί Αυγούστου. Στοιχεία ενοποίησης της Αυτοκρατορίας. Το ρωμαϊκό imperium (humanitas, ius gentium).

    Λέξεις κλειδιά: Ελληνιστικές μοναρχίες, Ανασυγκρότηση διοίκησης, Αυτοκρατορικές δυναστείες

  • 4 - Οι ανατολικές επαρχίες της Αυτοκρατορίας

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΟι επαρχίες της Ανατολής. Η διοίκηση μιας συγκλητικής επαρχίας. Η διοίκηση μιας αυτοκρατορικής επαρχίας. Διοίκηση και οικονομία των πόλεων.

    Λέξεις κλειδιά: Συγκλητική και αυτοκρατορική επαρχία, Πόλεις, Οικονομία, Νομικό καθεστώς

  • 5 - Τα Κοινά

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΓενική οικονομική κατάσταση.

    Λέξεις κλειδιά: Εθνικά και επαρχιακά κοινά, Αυτοκρατορική λατρεία

  • 6 - Οι κάτοικοι και οι πληθυσμιακές ομάδες

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΟι πληθυσμιακές ομάδες. Ιππείς - Πληβείοι. Η οικογένεια - Ο ρόλος του άνδρα. Ο ρόλος της γυναίκας. Κοινωνική δικτύωση και πατρωνεία.

    Λέξεις κλειδιά: Συγκλητική και βουλευτική τάξη, Ιππείς, Πληβείοι, Δούλοι, Απελεύθεροι

  • 7 - Σύστημα απονομής δικαιοσύνης, άμυνας και φορολόγησης

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Η απονομή του δικαίου. Ο στρατός και η άμυνα. Φορολογία. Τρόπος συλλογής των φόρων. Διαφορετικοί σταθμητικοί κανόνες.

    Λέξεις κλειδιά: Δίκαιο, Στρατός, Άμεση και έμμεση φορολογία, Εκρωμαϊσμός

  • 8 - Ο ρόλος της λατρείας του αυτοκράτορα

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΗ λατρεία της Ρώμης και του αυτοκράτορα. Οι τίτλοι των πόλεων και οι ρωμαϊκές τιμές. Το νόημα των τίτλων των πόλεων.

    Λέξεις κλειδιά: Αυτοκρατορική λατρεία, Τίτλοι και τιμές των πόλεων

  • 9 - Επαγγελματική και κοινωνική ζωή

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΚοινωνική και επαγγελματική διαστρωμάτωση. Κοινωνική συνοχή και ομόνοια. 

    Λέξεις κλειδιά: Οικονομικές ελίτ, πολιτικά αξιώματα, κοινωνική ειρήνη

  • 10 - Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία στη Χερσόννησο του Αίμου

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΟι επαρχίες της Χερσοννήσου του Αίμου. Νότια Ελλάδα, Μακεδονία, Θεσσαλία, Ήπειρος. 

    Λέξεις κλειδιά: Αχαΐα, Μακεδονία, Θεσσαλία, Ήπειρος

  • 11 - Η αναγέννηση του ελληνικού κόσμου

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΗ κατάρρευση και ανόρθωση του ευρύτερου ελλαδικού χώρου. Ο κόσμος των ελληνικών πόλεων. Βασικές πολιτειακές και κοινωνικές δομές της Αθήναςτων ρωμαϊκών χρόνων. Η Αθήνα των αυτοκρατόρων και του Αδριανού.

    Λέξεις κλειδιά: Ρωμαϊκός φιλελληνισμός και κλασικισμός, Αθήνα, Αδριανός

  • 12 - Οι ελληνικές πόλεις και τα μεγάλα ιερά

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΤα μεγάλα Πανελλήνια Ιερά. Η Κόρινθος - Η Σπάρτη.

    Λέξεις κλειδιά: Σπάρτη, Κόρινθος, Πανελλήνια ιερά

  • 13 - Η ρωμαϊκή Μικρά Ασία

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΟι επαρχίες της Μικράς Ασίας. Βασικές διοικητικές δομές των επαρχιών. Η πληθυσμιακή σύνθεση και η σχέση με τον Ελληνισμό. Οικονομία και ιδιοκτησία στη Μ. Ασία. Οικονομικές και οικοδομικές δραστηριότητες στις πόλεις.

    Λέξεις κλειδιά: Ασία, Βιθυνία-Πόντος, Διοίκησις, Ιδιοκτησιακό καθεστώς

  • 14 - Πολιτισμική ζωή

    Περιγραφή θεματικής ενότηταςΘρησκευτικές και πολιτισμικές εξελίξεις. Επισκόπηση και Επίλογος.

    Λέξεις κλειδιά: Δεύτερη Σοφιστική, Μυστηριακές λατρείες, Οικοδομική δραστηριότητα, Ελληνορωμαϊκός πολιτισμός.

  • Βιβλιογραφία

    • M. Sartre, Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, μτφ. Κ. Μεϊδάνη, Κ. Ζουμπουλάκης, εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα 2013 (Εξεταστέα ύλη: σελ. 20-212 και 230-273)
    • P. Garnsey και R. Saller, Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Οικονομία, κοινωνία και πολιτισμός, μτφ. Β. Αναστασιάδης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 1995.