Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας: Ποίηση Ι

    Διδάσκων: Λέκτορας Δημήτριος Γεωργακόπουλος

  • 1. Στέφανος Σαχλίκης

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Ο βίος και το έργο του ποιητή. Παρουσίαση αποσπασμάτων από το παραινετικό ποίημά του « Συμβουλές στο Φραντζισκή».

    Λέξεις κλειδιά: Αυτοβιογραφία, σάτιρα, παραινετική ποίηση, Κρήτη.

  • 2. Μαρίνος Φαλιέρος

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Ο βίος και το έργο του ποιητή. Παρουσίαση της αποδιδόμενης στον ίδιο: «Ριμάδας κόρης και νιου».

    Λέξεις κλειδιά: Ερωτική ποίηση, θρησκευτική ποίηση, παραινετική ποίηση, Κρήτη.

  • 3. Μπεργαδής Απόκοπος

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Η παράδοση του ποιήματος και τα ερμηνευτικά ζητήματα που προκύπτουν από τη μελέτη του. Παρουσίαση αποσπασμάτων.

    Λέξεις κλειδιά: Κατάβαση, Άδης, κριτική, Κρήτη, αντικληρισμός.

  • 4. Βιτσέντζος Κορνάρος: Ερωτόκριτος

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Ο ποιητής και το πρόβλημα της ταύτισής του. Το πρότυπο και η χρονολόγηση του κειμένου. Παρουσίαση επιλεγμένων αποσπασμάτων.

    Λέξεις κλειδιά: Ερωτόκριτος, ερωτικό μυθιστόρημα, κρητική αναγέννηση.

  • Βιβλιογραφία

    • Εισαγωγή στη Νεοελληνική Λογοτεχνία

    Π. Δ. Μαστροδημήτρης, Εισαγωγή στη νεοελληνική φιλολογία, Αθήνα7 2005.

    Γ. Κεχαγιόγλου, Από τον ύστερο Μεσαίωνα ως τον 18ο αιώνα. Εισαγωγή στα παλαιότερα κείμενα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Θεσσαλονίκη [ΑΠΘ-ΙΝΣ], 2009.

    Αλέξης Πολίτης, Εγχειρίδιο του νεοελληνιστή: Βιβλιογραφία - Λεξικά - Εγχειρίδια - Κατάλογοι - Ευρετήρια - Χρονολόγια, κ.ά., Ηράκλειο 2004.

    Λεξικό νεοελληνικής λογοτεχνίας. Πρόσωπα - Έργα - Ρεύματα - Όροι, Αθήνα 2007.

    • Θεωρία Λογοτεχνίας

    Γ. Βελουδής, Γραμματολογία. Θεωρία Λογοτεχνίας, Αθήνα 1997 (β'  έκδοση).

    • Ιστορία Νεοελληνικής Λογοτεχνίας

    Κ. Θ. Δημαράς, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Από τις πρώτες ρίζες ως την εποχή μας, Αθήνα 1947 (92000).

    Λ. Πολίτης, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Αθήνα 1978 (202013).

    Mario Vitti, Ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Αθήνα 11992 (2003).

    • Ποιητική Ανθολογία

    Λ. Πολίτης, Ποιητική Ανθολογία, Βιβλία Α' - Η', Αθήνα 1975 - 21977.

    Π. Δ. Μαστροδημήτρης, Η ποίηση του Νέου Ελληνισμού. Ι. Πρωτοελληνικά κείμενα, ΙΙ. Κρητική Λογοτεχνία, ΙΙΙ. Δημοτικό Τραγούδι. Ανθολογία, Αθήνα 62001.

    • Λογοτεχνία του Λατινοκρατούμενου Ελληνισμού

    Γ. Κ. Μαυρομάτης, «Η λογοτεχνία», στο Χρ. Μαλτέζου (επιμ.), Βενετοκρατούμενη Ελλάδα. Προσεγγίζοντας την ιστορία της, Αθήνα-Βενετία 2010, τ. Α', 651-674.

    Μ. Ι. Μανούσακας, Η κρητική λογοτεχνία κατά την εποχή της βενετοκρταίας, Θεσσαλονίκη 1965 [Χρήσιμο ακόμα για τις λεπτομέρειες. Η γραμματολογική του οπτική έχει ανατραπεί από νεότερες έρευνες: βλ. Arnold van Gemert, «Οι χαμένες γενιές της Κρήτης», στο: Ροδωνιά. Τιμή στον Μ. Ι. Μανούσακα, Β΄, Ρέθυμνο 1994, 599-620.].

    D. Holton (επιμ.), Λογοτεχνία και κοινωνία στην Κρήτη της Αναγέννησης. Μτφρ. Ναταλία Δεληγιαννάκη, Ηράκλειο 1997, (Αγγλική έκδοση: Literature and Society on Renaissance Crete, Καίμπριτζ 1991)

    Arnold van Gemert, Anita Stamoulis, Dusjka Stijhorn και Saskia Alting, Οδηγός έργων της κρητικής λογοτεχνίας, Ηράκλειο 2002 [Κατά χρονολογική σειρά, χειρόγραφα και εκδόσεις. Πλήρες και εύχρηστο.]

    Γ. Κεχαγιόγλου - Λ. Παπαλεοντίου, Ιστορία της Νεότερης Κυπριακής Λογοτεχνίας, Λευκωσία 2010.

    • Εκδοτικές σειρές

    «Βυζαντινή και Νεοελληνική Βιβλιοθήκη» του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, 1974, 2008 (11 κείμενα της περιόδου από τον 13ο/14ο αιώνα ως τον 17ο - μερικά κείμενα και σε δεύτερη έκδοση)·

    «Νέα Ελληνική Βιβλιοθήκη» των εκδόσεων «Ερμής» (και, αργότερα, «Εστία»), 1970- 2001.

    Σημειώνουμε, επίσης, τις πρόσφατες κριτικές εκδόσεις των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης.

    Τη νέα σειρά Παλιότερα κείμενα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών-Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 2001-2005 (8 τόμοι).

    • Λεξικά Μεσαιωνικής και Νέας Ελληνικής

    Εμμ. Κριαράς, Λεξικό της Μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας 1100-1669, Α' - ΙΘ', Θεσσαλονίκη 1968, [Συνεχίζεται η έκδοση.]

    Ι. Ν. Καζάζης - Τ. Α. Καραναστάσης (επιμ.), Επιτομή του Λεξικού της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας (1100-1669), Α' (Α-Κ) - Β' (Λ-Πα), Θεσσαλονίκη (Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας) 2001-2003. [Και σε ηλεκτρονική μορφή στη διεύθυνση: www.komvos.edu.gr]

    Δ. Δημητράκος, Μέγα λεξικόν της ελληνικής γλώσσης, Α' - Θ', Αθήνα 1936-1950. (ανατύπωση 2000)

    Ακαδημία Αθηνών, Χρηστικό Λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας (Σύνταξη – επιμέλεια Χ. Γ. Χαραλαμπάκης), Αθήνα 2014.

    Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Λεξικό της κοινής Νεοελληνικής, Θεσσαλονίκη 1998. [Και σε ηλεκτρονική μορφή στη διεύθυνση: www.komvos.edu.gr]

    Γ. Μπαμπινιώτης, Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας. Ερμηνευτικό, ορθρογραφικό, ετυμολογικό, συνωνύμων - αντιθέτων, κυρίων ονομάτων, επιστημονικών όρων, ακρωνυμίων, Αθήνα 1998.

    Εμμ. Κριαράς, Νέο ελληνικό λεξικό της σύγχρονης δημοτικής γλώσσας, Αθήνα 1995.

    Σ. Α. Κουμανούδης, Συναγωγή νέων λέξεων υπό των λογίων πλασθεισών από της Αλώσεως μέχρι καθ' ημάς χρόνων, Α' - Β', Αθήνα 1900. [Και φωτομηχανική ανατύπωση σε έναν τόμο, με πρόλογο Κ. Θ. Δημαρά, Αθήνα (Ερμής) 1980, 21998]

    Ακαδημία Αθηνών, Ιστορικόν λεξικόν της νέας ελληνικής, της τε κοινώς ομιλουμένης και των ιδιωμάτων, Α' - Ε'2, Αθήνα 1933 κ.ε. [Αναλυτικό, πλήρες, αλλά μόνο λέξεις της προφορικής γλώσσας (και διαλεκτικές). Ως το λήμμα: «δαχτύλω».]

    Ν. Π. Ανδριώτης, Ετυμολογικό λεξικό της κοινής νεοελληνικής, Θεσσαλονίκη 21967 [φωτομηχανική ανατύπωση 31983].