Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Κωνσταντινούπολη: πόλη και κοινωνία

    Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Χρήστος Σταυράκος

    1

    2

  • 1. Ιστορία της ρωμαϊκής και πρωτοβυζαντινής Κωνσταντινούπολης

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Η ίδρυση της πόλης του Βυζαντίου ανάγεται, σύμφωνα με την παράδοση, στους αρχαίους Μεγαρείς το έτος 660 π.Χ.  Η επιλογή της τοποθεσίας εξηγείται αφ’ ενός από τη στρατηγική της θέση, πάνω σε μια χερσόνησο, αφ’ ετέρου εξαιτίας του φυσικού λιμανιού στον Κεράτιο κόλπο. Επειδή υπάρχει ένα ισχυρό επιφανειακό θαλάσσιο ρεύμα με κατεύθυνση προς Νότο και το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου πνέουν ισχυροί βόρειοι άνεμοι, υποχρεώνονταν τα πλοία, που ταξίδευαν διά μέσου του Βοσπόρου μεταξύ Αιγαίου και Μαύρης θάλασσας, να προσαράξουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στο Βυζάντιο. Όλες τις εποχές σημαντική δραστηριότητα ήταν η αλιεία, ιδίως τόνου, και η συνδεδεμένη με αυτήν εξαγωγή παστών ψαριών.

    Λέξεις κλειδιά: Ρωμαϊκή Κωνσταντινούπολη, πρωτοβυζαντινή Κωνσταντινούπολη, Βυζάντιο, Κεράτιος κόλπος, αρχαίοι Μεγαρείς.

  • 2. Η ζωή στην Κωνσταντινούπολη

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Η Σύγκλητος της Κωνσταντινούπολης ήταν οριστικά αυτόνομη και με μια νομοθετική ρύθμιση του 356 απέκτησε το δικαίωμα τα μέλη της να επανδρώνουν διοικητικές υπηρεσίες. Μέχρι το 361 αναγορεύθηκαν πολλά νέα μέλη. Η πλήρης νομική εξίσωση με τη Ρώμη επιτεύχθηκε μέσω του διορισμού ενός praefectus urbis. Ο πρώτος γνωστός  praefectus urbis Constantinopolitanae για τη χρονική περίοδο 359-361 ήταν ο Ονωράτος. Ο ίδιος ο Κωνστάντιος διέμεινε από το 359 έως το 360 στην Κωνσταντινούπολη, για να προωθήσει αυτήν την αλλαγή στο πολιτικό της καθεστώς. Από την εποχή του και μέχρι τον πέμπτο αιώνα οι προσωποποιήσεις της Ρώμης και της Κωνσταντινούπολης απεικονίζονται μαζί, ένθρονες σε νομίσματα και μετάλλια έχοντας μία ασπίδα ανάμεσά τους.

    Λέξεις κλειδιά: Κωνσταντινούπολη, Σύγκλητος της Κωνσταντινούπολης, νομική εξίσωση, praefectus urbis, Ονωράτος, Κωνστάντιος. 

  • 3. Η Εκκλησία

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Κατά τη στιγμή της ίδρυσης της πόλης από τον Κωνσταντίνο, η εκκλησία του Βυζαντίου υπαγόταν στη δικαιοδοσία της αρχιεπισκοπής Ηράκλειας Θράκης. Αυτό ήταν συνέπεια της προηγηθείσας υποβάθμισης του Βυζαντίου από τον Σεπτίμιο Σεβήρο. Διάδοχος του Μητροφάνη στον επισκοπικό θρόνο, το 314,  ήταν ο Αλέξανδρος, ο οποίος πέθανε το καλοκαίρι του 337, λίγο μετά το θάνατο του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου. Στα τελευταία χρόνια του της βασιλείας του  Κωνσταντίνου αλλά και στις επόμενες δεκαετίες, η εκκλησία της Κωνσταντινούπολης βρέθηκε στο κέντρο της διαμάχης του Αρειανισμού.

    Λέξεις κλειδιά: Κωνσταντίνος, η εκκλησία του Βυζαντίου, αρχιεπισκοπή Ηράκλειας Θράκης, Σεπτίμιο Σεβήρο, Μητροφάνης.

  • 4. Η Κωνσταντινούπολη ως πόλη και άλλων θρησκειών και πληθυσμιακών ομάδων

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Η ειδωλολατρία στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία μετά την εποχή του Κωνσταντίνου Α’ μέσω της αυτοκρατορικής νομοθεσίας καταπολεμήθηκε με διαρκώς αυξανόμενη ένταση. Αυτό είχε μάλλον ως σκοπό να αποτρέψει την πολιτική εκμετάλλευση της παλαιάς θρησκείας εκ μέρους πιθανών σφετεριστών του θρόνου. Μετά την εποχή του Θεοδοσίου Α’ στόχος ήταν ο εκχριστιανισμός ολόκληρης της αυτοκρατορίας και αυτός ο στόχος πηγάζει κυρίως από την πρωτεύουσα.

    Λέξεις κλειδιά: Ειδωλολατρία στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, Κωνσταντίνος Α’, Θεοδοσίος Α’.

  • 5. Ο χάρτης της Κωνσταντινούπολης

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Η ενότητα αυτή επιχειρεί να καθοδηγήσει τον αναγνώστη σαν ένας σύγχρονος ξεναγός στην  Κωνσταντινούπολη, όπως αυτή θα ήταν το έτος 600. 

    Η πρώτη διαδρομή  μας οδηγεί δια μέσω της  Κωνσταντινούπολης από το κέντρο της πόλης, κατά μήκος της θριαμβευτικής οδού  στη Χρυσή Πύλη. Ξεκινάμε την πορεία μας στην κεντρική είσοδο του Μεγάλου Παλατίου, τη Χαλκή Πύλη, στο τέλος της θριαμβευτικής οδού.

    Λέξεις κλειδιά: Σύγχρονος ξεναγός στην Κωνσταντινούπολη, Χρυσή Πύλη, κεντρική είσοδος του Μεγάλου Παλατίου, Χαλκή Πύλη.