Περιγραφή θέματος

  • Γενικά

    Βυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι ΙI

    Διδάσκων: Αναπλ. Καθηγητής Αθανάσιος Αγγέλου

  • 1. Γενικές έννοιες και γραμματολογική επισκόπηση

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Αναπτύσσεται  η έννοια της ιστοριογραφίας γενικά σε διάκριση από την ιστοριοδιφία και δίνεται μια διαγραμματική επισκόπηση σε χρονική παραλληλία της εξέλιξης της στον ελληνόφωνο χριστιανικό κόσμο, τον αραβόφωνο ισλαμικό, την λατινική χριστιανική της Δύσης καθώς και σε μικρότερες ιστοριογραφικές παραδόσεις (ρωσσική κ.α.).

    Λέξεις κλειδιά: Ιστοριογραφία, ρητορική, ιστορικισμός, παλαιολόγειος κλασικισμός.

  • 2. Προοίμια ιστορικών έργων και κείμενα ἐπέχοντα θέση εσωτερικών προοιμίων

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Εξετάζεται η σχέση γενικού προοιμίου στο όλο έργο και εσωτερικών προοιμίων σε συγκεκριμένες αφηγηματικές ενότητες και ειδικά η λειτουργία του εσωτερικού προοιμίου στο ιστορικό έργο του Νικήτα Χωνιάτη.

    Λέξεις κλειδιά: Προοίμιο, δομή, είδος, μεταφορά, Αλέξιος Β΄.

  • 3. Τρόποι ιστορικής αφήγησης

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Ανιχνεύεται η ποικίλη παρουσία των κλασικών ιστοριογραφικών προτύπων στα έργα των βυζαντινών ιστορικών της περιόδου.

    Λέξεις κλειδιά: Κλασικά πρότυπα, βιβλικά πρότυπα, ηροδότεια ΄νουβέλα΄, βιογραφική μέθοδος, ανεκδοτολογία, ηθοποιία.

  • 4. Οι πράξεις και η θέση των κινήτρων στην βυζαντινή ιστορική αφήγηση

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Αναλύεται η έννοια τῆς πράξης ὡς ιστοριογραφικού άξονα και διακρίνεται από συναφείς ιστοριογραφικές κατηγορίες και προδιορίζεται η καταγωγή της έννοιας.

    Λέξεις κλειδιά: Πράξη, αιτιοκρατική αφήγηση, ΄φιλία΄, ΄μεγαλοψυχία΄, χαρακτηρολόγηση.

  • 5. Ο γεωγραφικός ορίζοντας των βυζαντινών ιστορικών

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Εξετάζεται το εύρος του γεωγραφικού ορίζοντα των ιστορικών της περιόδου, συγκρίνεται αυτό με τον ορίζοντα προηγούμενων ιστορικών.

    Λέξεις κλειδιά: Άσυλο, ΄ουράνιο σφαίρωμα΄, θέμα, πόλις, βασιλίς, επαρχία.

  • 6. Η χρονολόγηση και η χρονική ακολουθία στις ιστορικές αφηγήσεις

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Γενική εισαγωγή στον ΄χρόνο΄ ως όρο στα προοίμια των ιστορικών της περιόδου και στην χρήση του ὀρου κατά την αφήγηση.

    Λέξεις κλειδιά: Χρόνος, χρονική αφήγηση, αναστροφή, ινδικτιών.

  • 7. Η γλώσσα των ιστορικών

    Περιγραφή θεματικής ενότητας: Ανάλυση του γλωσσικού αρχαϊσμού στην ύστερη αρχαιότητα και το Βυζάντιο.

    Λέξεις κλειδιά: Αρχαϊσμός, αττικισμός, Δευτέρα, Σοφιστική, Κομνήνεια Αναγέννηση, καθομιλημένη / ομιλουμένη.

  • Βιβλιογραφία

    Προτεινόμενα συγγράμματα

    1. Hunger,H: Βυζαντινή λογοτεχνία.Η λόγια κοσμική γραμματεία των Βυζαντινών,τ.2ος: Ιστοριογραφία, φιλολογία, ποίηση ,Αθήνα,Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 1992
    2. Καρπόζηλος, Α : Βυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι, Τόμος Γ΄, Αθήνα, Εκδόσεις Κανάκη, 2009.

    Επιπλέον συνιστώμενη βιβλιογραφία και υλικό προς μελέτη

    1. Ostrogorsky, G. "Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους"
    2. Nicol D.M. Ιωάννης Καντακουζηνός
      Ο απρόθυμος αυτοκράτορας: Αυτοκράτορας του Βυζαντίου και Μοναχός c. 1295-383, Αθήνα,Εκδόσεις Γκοβόστη, 2008
    3. Καντακουζηνός, Ιωάννης. Ιστοριών βιβλία Δ΄ / Αθήνα : Επικαιρότητα, 2008.
    4. Angelou,A. «Rhetoric and History: Τhe case of Nicetas Choniates», στο History as Literature in Byzantium, ed. Ruth Macrides, Farnham, Ashgate 2010, σ. 289-305.
    5. Angelou,A «Subversion and Duplicity in the Histories of John Kantakouzenos», στο Power and Subversion in Byzantium, ed. Dimiter Angelov, Farnham, Ashgate 2013, σ. 263-279.